تبیین عوامل معماری و منظر موثر بر احساس امنیت در سایت های اسکان موقت روستایی: یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری معماری، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه بازسازی پس از سانحه، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد گروه معماری، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

اسکان موقت به عنوان یکی از مراحل اصلی و اقدام مهم در زمان بروز سوانح در سکونتگاه‌های روستایی محسوب می‌شود. هدف اصلی این تحقیق تبیین عوامل معماری و منظر موثر بر احساس امنیت در سایت‌های اسکان موقت روستایی اجرا شده در روستاهای مناطق زلزله‌زده‌ی اهر، هریس و ورزقان است. در راستای نیل به این هدف، ضعف‌های تجربه شده از حیث معماری و منظر موثر بر احساس امنیت در سایت‌های اسکان موقت روستایی بررسی و شناسایی شد. فرآیند این تحقیق کیفی و به منظور دستیابی به نظرات تجربه‌کنندگان اسکان موقت، از روش تحلیل‌محتوای قراردادی جهت آنالیز داده‌ها، بهره برده است. در این تحقیق 21 مشارکت‌کننده به شیوه هدفمند که علاقه‌مند به مشارکت و تجربه‌ی سکونت در اسکان موقت روستایی را داشتند، انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته در محیط-های مسجد، حسینیه و منزل مشارکت‌کنندگان و تا رسیدن به اشباع کامل داده‌ها ادامه یافت. در فرآیند تحلیل داده‌ها از مراحل پیشنهادی گرنهییم و لوندمن استفاده گردید. موثق بودن و استحکام داده‌ها از طریق معیارهای لینکلن و گوبا حاصل گردید. بعد از تحلیل داده‌ها، دو بعد/تم اصلی شامل 1)«کالبدی» با 6 ساب‌تم و 2) «محیطی» با 11 ساب‌تم، شناسایی و صورتبندی گردید. برخی از مهم‌ترین مسائل براساس نتایج این تحقیق عبارتند از: موقتی دانستن صرف-مرحله اسکان موقت؛ عدم آگاهی از مشخصه‌های اجتماع و معماری سکونتگاه-های روستایی، و نپرداختن به مولفه‌های کیفیت ساخت و اجرای مناسب در جهت تامین نیازهای اساسی زندگی روزمره و به دنبال آنها، تحت تاثیر قرار گرفتن احساس امنیت در این سایت‌ها، از نگاه متولیان، مدیران و مجریان حوزه مدیریت بحران است. نتایج و پیشنهادهای این تحقیق می‌تواند در بهبود و ارتقای کیفی اسکان موقت در جهت کسب رضایت و ارتقای احساس امنیت آسیب‌دیدگان در سایت‌های اسکان موقت به سیاستگذاران و برنامه‌ریزان کمک نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات