روشنگری، دانش روایی ، قدرت (نقد و بررسی دو تاریخدان اروپامحور توسعه)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دکتری علوم سیاسی و مدرس دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

روشنگری بسیاری از پیش‌پنداشت‌های گفتمان «غرب» و «دیگری» را تولید کرد. در چارچوب علم -اجتماعی نوظهوری که ریشه در مفروضات روشنگری داشت، روایت‌هایی از تاریخ ارائه گردید که طی آن غرب نمونه و مقیاس پیشرفت اجتماعی، عقلانیت و تحول در نظر گرفته می‌شد و «دیگری» نفی و ضد هر آنچه که غرب مظهر آن بود. بر این مبنا این پژوهش با این ادعا که آثار تاریخدانان مهم غربی در زمینة توسعه دارای سوگیری ایدئولوژیک است، تلاش کرده است تا کارکردهای این سوگیری ایدئولوژیک برای انسان غربی را نشان دهد. این پژوهش بر این فرضیه استوار است که فلسفه تاریخ روشنگری مبتنی بر مقولات ارزشی دوگانه، دارای دو کارکرد مهم بوده است. نخست، نیاز به معنادارسازی زندگی مدرن در غیاب دین را برطرف می‌کند و دوم اینکه به لحاظ ارزشی برتری هویت غربی نسبت به سایر هویت‌های تمدنی را تایید می‌کند. در این راستا آثار دو تاریخدان مهم و تاثیرگذار غربی یعنی ماکس وبر و جارد دایاموند با هدف آشکارسازی روایت‌های اروپامحور موجود در آن‌ها مورد مطالعه قرار گرفته است و تلاش شده است تا بی‌اعتباری این روایت‌ها نشان داده شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات