شناسایی تاثیرگذارترین و تاثیرپذیرترین عوامل بروز و تشدید انتظارات تورمی در ایران با رویکرد دیمتل فازی

نوع مقاله : مستخرج از پایاننامه

نویسندگان

1 اقتصاد،دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه لرستان،خرم آباد،ایران

2 اقتصاد،دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه لرستان، خرم آباد،ایران.

3 مدیریت،دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه لرستان،خرم آباد،ایران

10.22034/jeds.2026.68078.1879

چکیده

هدف پژوهش: هدف این پژوهش شناسایی عوامل اصلی تأثیرگذار و تأثیرپذیر در شکل‌گیری و تشدید انتظارات تورمی در ایران است.
روش پژوهش: این مطالعه از منظر هدف در زمره پژوهش‌های کاربردی، از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- پیمایشی و به لحاظ رویکرد از نوع مطالعات آمیخته با رویکرد کمّی و کیفی است. جامعه آماری متشکل از ۱۷ نفر از خبرگان، مدیران اجرایی و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌هاست که به‌ صورت هدفمند انتخاب شده‌اند. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های حضوری گردآوری و اعتبارسنجی آن‌ها با استفاده از شاخص‌های روایی نظری و محتوایی صورت گرفته است. در بخش کمّی، ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای تدوین‌شده بوده است که پس از شناسایی مؤلفه‌های کلیدی و انجام کدگذاری در قالب ماتریس مقایسات زوجی در اختیار خبرگان قرار گرفته و میزان تأثیر متغیرهای ردیف بر متغیرهای ستون را تعیین کرده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عواملی نظیر بی‌اعتمادی عمومی به سیاست‌های اعلامی دولت، وقوع شوک‌های اجتماعی و سیاسی و تأثیرپذیری لایه‌های مختلف جامعه از رسانه‌ها و اخبار، از جمله مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در شکل‌گیری انتظارات تورمی محسوب می‌شوند. همچنین، نوسانات حجم نقدینگی، عدم استقلال بانک مرکزی و تنش در روابط بین‌المللی از جمله عوامل تأثیرپذیر در این زمینه قلمداد می‌شوند.
نتیجه‌گیری: در یک جمع­بندی با استفاده از روش دیمتل فازی نشان داده شد که عواملی چون عدم اعتماد مردم به سیاست­های اعلامی دولت، عدم نگهداری سپرده­های بانکی توسط مردم، شکل­گیری صف در دریافت وام از بانک­ها، تاخیر در عرضه و فروش محصولات از سوی بنگاه­ها، فشار برای افزایش حداقل دستمزد از سوی شورای عالی کار، تاثیرپذیری اقشار مختلف جامعه از رسانه و اخبار، همبستگی بین بازارهای متعدد، بروز شوک­های اجتماعی و سیاسی و افزایش دسترسی عمومی به شبکه­های اجتماعی از تاثیرگذارترین عوامل بروز و تشدید انتظارات تورمی و عدم شفافیت مالی دولت، تصمیمات شتابزده دولتی در خصوص نرخ ارز و ... به عنوان تاثیرپذیرترین عوامل بروز و تشدید انتظارات تورمی می­باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Identification Of The Most Influential And Influenced Factors Of Inflation Expectations Emergence And Intensification In Iran Using The Fuzzy Dematel Approach

نویسندگان [English]

  • Ali Hasanvand 1
  • Niloufar Alihosseini Fard 2
  • Mohsen Aref Nezhad 3
1 Faculty Of Management And Economics.Lorestan University.KhorramAbad.Iran.
2 Faculty Of Management And Economics,Lorestan University,KhorramAbad,Iran.
3 Faculty Of Management And Economics.Lorestan University.Khorram Abad.Iran.
چکیده [English]

Introduction: The aim of this research is to identify the main influential and impactable factors in the formation and intensification of inflation expectations in Iran.
Methodology: This study is classified as an applied research in terms of its purpose, descriptive-survey in terms of its nature and method, and a mixed quantitative-qualitative study in terms of its approach. The statistical population consists of 17 experts, executive managers, and university faculty members who were selected purposefully. In the qualitative part, data were collected through face-to-face interviews and validated using theoretical and content validity indices. In the quantitative part, the data collection tool was a developed questionnaire that was provided to the experts after identifying key components and coding in the form of a pairwise comparison matrix, and the effect of row variables on column variables was determined.
Results: The research findings show that factors such as public distrust in the announced policies of the government, the occurrence of social and political shocks, and the influence of different layers of society on the media and news are among the most important factors influencing the formation of inflationary expectations. Also, fluctuations in the volume of liquidity, lack of central bank independence, and tension in international relations are considered among the influential factors in this regard.
Conclusions: In a summary using the fuzzy DEMET method, it was shown that factors such as people's lack of trust in the announced policies of the government, people's failure to maintain bank deposits, the formation of queues to receive loans from banks, delays in the supply and sale of products by firms, pressure to increase the minimum wage by the Supreme Labor Council, the influence of different segments of society on the media and news, the correlation between multiple markets, the occurrence of social and political shocks, and increased public access to social networks are among the most influential factors in the emergence and intensification of inflationary expectations, and the lack of government financial transparency, hasty government decisions regarding the exchange rate, etc. are the most influential factors in the emergence and intensification of inflationary expectations

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inflation
  • Inflation Expectations
  • Fuzzy Dematel

مراجع

ابراهیمی، س. (1402)، اثر واردات بر رابطه رشد نقدینگی و تورم آن در کشورهای نفتی، پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، دوره 31، شماره 103، ص ۳۰۱-۲۷۷.
ابوالحسنی، ا.، شایگانی، ب.، موسوی جهرمی، ی.، زندیان، ز. (1398)، هدف­گذاری تورم سیاستگذار پولی با لحاظ انتظارات تورمی ناهمگن در رفتار کارگزاران اقتصادی، مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، دوره 6، شماره 1، ص 330-301.
آرمن، س ع.، قربان­نژاد، م.، کفیلی، و. (1396)، نگاهی دوباره به تورم در ایران: رویکرد VARX، فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، دوره 6، شماره 22، ص 121-99، doi: 10.22084/aes.2017.1882.
آریان­فر، ف. (1403)، بررسی نقش رسانه بر شکل‌گیری انتظارات تورمی، فصلنامه مدل­سازی اقتصادسنجی، دوره پنجم، شماره اول (پیاپی ۱۶)، ص 36-11.
پرویزیان، ف.، عرفانی، ع ر.، ابونوری، ا. (1398)، نقش رسانه در شکل­گیری انتظارات اقتصادی پویا و مدیریت سبد دارایی‌ها، مدلسازی اقتصادسنجی، دوره 5، شماره 1، ص 36-11، doi: 10.22075/jem.2019.17910.1319.
درودیان، ح.، میرزایی، م.، علم الهدی، ن.، صبوری، ع.، باقری، س. (1395)، بررسی و ارزیابی شاخص­ها و حوزه­های کلان اقتصاد ایران (با تاکید بر سیاست­ها و راهبردهای کلان کشور)، تهران، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران.
دلیری، ح. (1402)، اثرات تورم و نااطمینانی تورم بر شادکامی. همایش ملی مسئله تورم در ایران، ریشه­ها، آثار و سیاست­ها، تهران، پژوهشکده اقتصاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 3 بهمن 1402.
رضازاده، ع. (1398)، رابطه تورم، نااطمینانی تورم و رشد اقتصادی در ایران: رویکرد غیرخطی مارکوف- سوئیچینگ، بررسی مسائل اقتصاد ایران، دوره 6، شماره 2 (پیاپی 12)، ص 66-37، doi: 10.30465/ce.2020.5425.
رودری، س.، عربی، س ه.، رحیمی کاه کشی، س. (1402)، سرریز تلاطمات بین نرخ ارز، تورم و نقدینگی در اقتصاد ایران: رویکرد TVP-VAR-BK، پژوهش‌های اقتصادی ایران، دوره 28، شماره 97، ص 190-152،doi: 10.22054/ijer.2024.74542.1200.
زارع، اک.، جعفری، د.، کاظمی پور، ح. (1395)، تعیین عوامل موثر در ارزیابی اثربخشی دوره­های آموزشی کارکنان به وسیله­ی روش دیمتل فازی، سومین کنفرانس بین­المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، برلین – آلمان، ۱۹ تیرماه ۱۳۹۵.
سبحانی، ح.، ابوحمزه، د.، زمانی، ر (1398)، تحلیل پایداری تورم از منظر اقتصاد سیاسی ایران، جستارهای اقتصادی با رویکرد اسلامی، دوره 16، شماره 31، ص 69-41، doi: 10.30471/iee.2019.1586.
شاکری، ع. (1395)، اقتصاد کلان، نظریه­ها و سیاست­ها، تهران، انتشارات رافع.
شهلایی، م.، پدرام، م.، حاجی ملا درویش، ن. (1401)، نحوه شکل‌گیری انتظارات نرخ ارز؛ مطالعه آزمایشگاهی، پژوهش‌های اقتصادی ایران، دوره 27، شماره 90، ص 103-63، doi: 10.22054/ijer.2021.61148.983.
علیزاده، س.، مومنی، ف. (1402)، بررسی علل تداوم سیاست­های تورم­زا در ایران از منظر سطح تحلیلی توسعه، پژوهش­های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، دوره 23، شماره 3، ص ۱۸۷-۱۵۹.
عیسی­زاده، س،، مروت، ح؛ شریفی، ا. (1395). شبیه­سازی انتظارات تورمی ناهمگن در ایران، فصلنامه مدل­سازی اقتصادی، دوره 10، شماره ۴ (پیاپی ۳۶)، ص ۱۲۳-۱۰۱.
فتاحی، ش؛ سهیلی، ک.، بهمن، م. (1399)، بررسی شکل­گیری انتظارات تورمی: رویکرد آزمایشگاهی مطالعه موردی: فعالان بازار سرمایه استان کرمانشاه، دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، سال 13، شماره 45 ، ص 163-147.
کاویانی، ز.، فرج­نیا، س. (1402)، برآورد انتظارات تورمی، مروری بر اهمیت برآورد انتظارات تورمی و روش­های اندازه­گیری آن در ایران، تهران، دفتر مطالعات اقتصادی، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
کاویانی، ز.، مومنی، ع.، عزیزی راد، م. (1395)، مجلس، بودجه، تورم، تهران، دفتر مطالعات اقتصادی، تهران، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
لعل خضری، ح؛ آشنا، م. (1402)، بررسی رابطه پویای عدم اطمینان سیاست اقتصادی جهانی با تورم و نااطمینانی تورم در ایران، اقتصاد و تجارت نوین، دوره 18، شماره 58، ص 171-149، doi: 10.30465/jnet.2023.43351.1963.
مداح، م؛ مهرپرور، م. (1400)، تحلیل تجربی عوامل مؤثر بر کسری بودجه در ایران با استفاده از روش دیمتل فازی، بررسی مسائل اقتصاد ایران، دوره 8، شماره 1 (پیاپی 15)، ص 339-299، doi: 10.30465/ce.2021.6979.
موسوی، س ل.، ساعی، ا.، طاهری، ا. (1398)، تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر سرمایة اجتماعی در ایران، مجله علمی مدیریت سرمایه اجتماعی، دوره 6، شماره 4، ص 519-497، doi: 10.22059/jscm.2019.285868.1880.
نجفی، ب. (1396)، ضرورت محاسبه تورم انتظاری در ایران، نشریه کارآفرین، دوره 1، ش 23 (پیاپی 129)، ص 3.
نوراحمدی، م ج؛ خادم علیزاده، ا؛ شیرمهنجی، م ب. (1401)، فراتحلیل تاثیر استقلال بانک مرکزی بر تورم، پژوهش‌های اقتصادی ایران، دوره 27، شماره 92، ص 152-113، doi: 10.22054/ijer.2021.56719.918.
هرورانی، ح.، فراهانی­فرد، س.، شریفی، ا. (1399)، تاثیر انتظارات تورمی برون‌یابانه بر تورم در اقتصاد ایران: رهیافت رگرسیون کوانتایل، بررسی مسائل اقتصاد ایران، دوره 7، شماره 2 0پیاپی 14)، ص 364-343، doi: 10.30465/ce.2020.5978.
Aboulhasani, A., Shaygan, B., Mousavi Jahromi, Y., & zandian, Z. (2019). Policy maker's inflation targeting with heterogeneous inflation expectations in economics agents. The Journal of Economic Studies and Policies, 6(1), 301-330. [In Persian].
Alizadeh, S., & Momeni, F. (2023). Investigating the Reasons for the Continuation of Inflationary Policies in Iran from the Perspective of the Analytical Level of Development. Quarterly Journal of The Economic Research (Sustainable Growth and Development), 23(3), 159-187. [In Persian].
Arianfar, F. (2014). Studying the role of the media on the formation of inflation expectations. Money and Currency Institute. Quarterly Journal of Econometric Modeling, 5(1),11-36. [In Persian].
Arman, S.A., Ghorbannezhad, M., & Kafili, V. (2017). Take a look at inflation in Iran: Varx approach. Journal of Applied Economics Studies in Iran, 6(22), 99-121. doi: 10.22084/aes.2017.1882. [In Persian].
Breman, A. (2024). The Psychology of Inflation. Danske Bank, Stockholm.
Coibion, O., Gorodnichenko, Y., & Ropele, T. (2019). Inflation Expectations and Firm Decisions. http://www.nber.org/papers/w25412
Coibion, O., Gorodnichenko, Y., & Weber, M. (2021). Monetary Policy Communications and Their Effects On Household Inflation Expectations. http://www.nber.org/papers/w25482.
Daliri, H. (2023). The Effects of Inflation and Inflation Uncertainty on Happiness. Abstracts of the National Conference on the Problem of Inflation in Iran, Roots, Effects and Policies. Economic Research Institute, Institute for Humanities and Cultural Studies, 3 February 2023. [In Persian].
Daroudian, H., Mirzaei, M., Alamhada, N., Sabouri, A., & Bagheri, S. (2016). Survey and evaluation of indicators and macro-economic areas of Iran (with emphasis on the country's macro-policies and strategies). Tehran, Tehran City Studies and Planning Center. [In Persian].
Ebrahimi, S. (2023). The Relationship between Liquidity Growth and Inflation: Role of Import in Oil Exporting Countries. Qjerp, 31 (105), 277-301. [In Persian].
Fattahi, S., Soheili, K., & Bahman, M. (2019). Investigating the Formation of Inflationary Expectations: A Laboratory Approach, Case Study: Capital Market Activists in Kermanshah Province. Financial Knowledge of Securities Analysis, 13(45), 147-163. [In Persian].
Fernando, J. (2025). Inflation: What It Is And How To Control Inflation Rates.
Haroorani, H., Farahanifard,S., & Sharifi, O. (2020). The Impact of Extraordinary Inflation Expectations on Inflation in the Iranian Economy: A Quantile Regression Approach. Journal of Iranian Economic Issues, 7(2), 343-364. doi: 10.30465/ce.2020.5978. [In Persian].
Issazadeh, S., Marwat, H., Sharifi, O. (2016). Simulating Heterogeneous Inflation Expectations in Iran. Quarterly Journal of Economic Modeling, 10(4), 123-101. [In Persian].
Kaviani, Z., Farajnia, S. (2013). Estimating Inflation Expectations, A Review of the Importance of Estimating Inflation Expectations and Its Measurement Methods in Iran. Tehran, Economic Studies Office, Research Center of the Islamic Consultative Assembly. [In Persian].
Kaviani, Z., Momani, A., & Azizi Rad, M. (2016). Parliament, Budget, Inflation. Tehran, Economic Studies Office, Research Center of the Islamic Consultative Assembly. [In Persian].
Laal Khezri, H., & Ashena, M. (2023). Investigating the Dynamic Relationship of Global Economic Policy Uncertainty with Inflation and Inflation Uncertainty in Iran. New Economy and Trad, 18(58), 149-171. doi: 10.30465/jnet.2023.43351.1963. [In Persian].
Madah, M., & mehrparvar, M. (2021). The Empirical Analysis of Effective Factors on Budget Deficit in Iran Using Fuzzy DEMATEL Method. Journal of Iranian Economic Issues, 8(1), 299-339. doi: 10.30465/ce.2021.6979. [In Persian].
Moosavi, S.L. , Saie, A., & Tahery, A. (2019). The Effect of Macroeconomic Variables on Social Capital in Iran. Social Capital Management, 6(4), 497-519. doi: 10.22059/jscm.2019.285868.1880. [In Persian].
Najafi, B. (2017). The necessity of calculating expected inflation in Iran. Sharieh Karafarin, 23(129), 3. [In Persian].
Nourahmadi, M.J., Khademalizadeh, A., & Shirmehenji, M.B. (2022). Meta-Analysis of the Effect of Central Bank Independence on Inflation. Iranian Journal of Economic Research, 27(92), 113-152. doi: 10.22054/ijer.2021.56719.918. [In Persian].
Parvizian, F., Erfani, A., & Abounoori, E. (2020). The Role of the Media in Shaping Dynamic Economic Expectations and asset markets. Journal of Econometric Modelling, 5(1), 11-36. doi: 10.22075/jem.2019.17910.1319. [In Persian].
Reiche, L., Meyler, A. (2022). Making Sense Of Consumer Inflation Expectations: The Role Of Uncertainty. Working Paper Series, No 2642 / February 2022, doi:10.2866/667431.
Rezazadeh, A. (2020). Relationship between inflation, inflation uncertainty and economic growth in Iran: Markov- switching approach. Journal of Iranian Economic Issues, 6(2), 37-66. doi: 10.30465/ce.2020.5425. [In Persian].
Rudari, S., Arabi, S.H., & Rahimi Kahkashi, S. (2023). Volatility Spillover among Exchange Rate, Inflation and Liquidity in Iran’s Economy: A TVP-VAR-BK Approach. Iranian Journal of Economic Research, 28(97), 152-190. doi: 10.22054/ijer.2024.74542.1200. [In Persian].
Shahlaee, M., Pedram, M., & Hajimoladarvish, N. (2022). Expectation Formation of Exchange Rate: Experimental Evidence. Iranian Journal of Economic Research, 27(90), 63-103. doi: 10.22054/ijer.2021.61148.983. [In Persian].
Shakeri, A. (2016). Macroeconomics, Theories and Policies. Tehran, Rafe Publications. [In Persian].
Si, S.L.,You, X.Y., Liu, H.C., & Zhang, P. (2018). DEMATEL Technique: A Systematic Review of the State-of-the-Art Literature on Methodologies and Applications. Mathematical Problems in Engineering, 1: 1-33, doi:10.1155/2018/3696457.
Sobhani, H., Aboohamzeh, D., & Zamani, R. (2019). Analyzing the Stability of Inflation from the Perspective of Iranian Political Economy. Journal of Economic Essays: an Islamic Approach, 16(31), 41-69. doi: 10.30471/iee.2019.1586. [In Persian]
Weber, M., DAcunto, F., & Malmendier, U. (2022). What Do The Data Tell Us About Inflation Expectations?. Working Paper 29825, http://www.nber.org/papers/w29825.
Wiederholt, M., & Vellkoop, N. (2019). Inflation Expectations and Choices of Households. European Central Bank,  https://sceincepo.hal/hal-03878694
Wu, W.W., & Lee, Y.T. (2007). Developing Global Managers, Competencies Using The Fuzzy DEMATEL Method. Expert Systems with Applications, 32(2), 499-507. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2005.12.005.
Zare, A.K., Jafari, D., & Kazemipour, H. (2016). Determining the effective factors in evaluating the effectiveness of employee training courses using the fuzzy DEMATEL method. Third International Conference, Research in Science and Technology, Berlin - Germany,  9 July 2023. [In Persian]
 
 
جامعه شناسی اقتصادی و توسعه
دوره 15، شماره 1
بهار و تابستان 1405
خرداد 1405
صفحه 177-206

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار