عوامل مؤثر بر گرایش به فرهنگ سلبریتی در میان نوجوانان و جوانان کاربر اینستاگرام

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)، شهر بروجرد، ایران

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله العظمی بروجردی (ره)، شهر بروجرد، ایران.

10.22034/jeds.2026.70808.1917

چکیده

هدف پژوهش: با گسترش رسانه‌های جمعی چون اینستاگرام، گرایش به فرهنگ سلبریتی در میان نوجوانان و جوانان افزایش پیدا کرده است. هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل مؤثر گرایش به فرهنگ سلبریتی در میان نوجوانان و جوانان کاربر شبکه اجتماعی اینستاگرام در شهرستان بروجرد است.
روش پژوهش: روش پژوهش حاضر کمی و از نوع پیمایش است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل 442 نفر از کاربران نوجوان و جوان کاربر اینستاگرام در شهرستان بروجرد است که به روش در دسترس انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته است که به وسیله اعتبار صوری، تحلیل‌عاملی تأییدی و آزمون آلفای کرونباخ اعتبار و پایایی آن تأیید شده است. برای برآورد حجم نمونه از نرم افزار سمپل پاور و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و ترسیم مدل معادله ساختاری پژوهش از نرم‌افزارهای اِس‌پی‌اِس‌اِس و اِیموس گرافیک استفاده شده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که متغیرهایی چون کنش فرااجتماعی، همذات‌پنداری، پرستش و الگوسازی با گرایش به فرهنگ سلبریتی رابطه داشته و بر آن اثرگذارند. همچنین، متغیرهای مستقل پژوهش 1/45 درصد از واریانس متغیر وابسته پژوهش را تبیین کردند، از سوی دیگر آزمون مدل معادله ساختاری پژوهش نشان داد که متغیرهای مستقل پژوهش بر گرایش به فرهنگ سلبریتی اثرگذارند و آزمون برازش مدل معادله ساختاری پژوهش، حکایت از برازش مطلوب مدل و حمایت داده‌های تجربی از مدل نظری دارد.
نتیجه‌گیری: در نهایت، نتایج این پژوهش نشان داد که نوجوانان و جوانان کاربر اینستاگرام در شهرستان بروجرد تحت تأثیر عواملی چون کنش فرااجتماعی، همذات‌پنداری، پرستش و الگوسازی تا حدود زیادی به فرهنگ سلبریتی در بستر اینستاگرام گرایش دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

factors affecting the tendency towards celebrity culture among adolescents and young people using Instagram

نویسندگان [English]

  • Gholamreza Tajbakhsh 1
  • Farshad Goudarzi 2
1 Department of Social Sciences, Faculty of Humanities, Grand Ayatollah Boroujerdi University. Boroujerd, Iran
2 Postdoctoral researcher in sociology, Faculty of Humanities, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran.
چکیده [English]

Introduction: With the expansion of social media platforms such as Instagram, the tendency toward celebrity culture among adolescents and young people has increased. The present study aims to examine the factors influencing the tendency toward celebrity culture among adolescent and young Instagram users in Borujerd.
Methodology: This study employed a quantitative survey design. The statistical population consisted of 442 adolescent and young Instagram users in Borujerd who were selected through convenience sampling. Data were collected using a researcher made questionnaire whose validity and reliability were confirmed through face validity, confirmatory factor analysis (CFA), and Cronbach’s alpha. Sample size estimation was conducted using SamplePower software, and data analysis as well as the structural equation modeling (SEM) were performed using Spss and Amos Graphics software.
Results: The results indicated that variables such as parasocial interaction, identification, celebrity worship, and role modeling are associated with and significantly influence the tendency toward celebrity culture. Moreover, the independent variables explained 45.1% of the variance in the dependent variable. The structural equation modeling results also showed that the independent variables significantly affect the tendency toward celebrity culture. Model fit indices indicated a good fit of the structural model, suggesting that the empirical data support the proposed theoretical model.
Conclusions: Overall, the findings demonstrate that adolescent and young Instagram users in Borujerd tend to develop a notable inclination toward celebrity culture on Instagram, largely influenced by factors such as parasocial interaction, identification, celebrity worship, and role modeling.These findings also suggest that such tendencies can influence adolescents’ attitudes, aspirations, and lifestyle preferences, as many may adopt the values and behaviors displayed by celebrities. Furthermore, continued exposure to celebrity content on Instagram may strengthen emotional attachment to public figures and shape young users’ perceptions of success, identity, and social norms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Instagram
  • celebrity culture
  • extra-social action
  • identification
  • worship

مراجع

الیوت، آ. (1401)، دستینه مطالعات شهرت راتلج، ترجمه احسان شاه‌قاسمی، تهران: انتشارت سوره مهر.
پاکزاد، ا؛ رضوی‌زاده، ن و کلاهی، م. (1402)، پنداشت مردم تهران از سلبریتی‌ها در عصر رسانه‌های مجازی، فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین،  دوره 9، شماره  35، صص: 123-77. https://doi.org/10.22054/nms.2024.72484.1535
داگلاس، س و مک‌دانل، آ. (1401)، تاریخ شهرت؛ رسوایی، قهرمانان و هواداران یک سده ستارگی، ترجمه احسان شاه‌قاسمی و زهرا مجدی‌زاده، تهران: نشر پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
روجک، ک. (1401). شهرت، ترجمه شیما عالی، تهران: نشر پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
روحی‌پور، ز. (1400)، شخصیت‌های پرمخاطب اینستاگرام از منظر نوجوانان تهرانی؛ یک مطالعه کیفی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
سلیمانی ساسانی، م و شهبازی، م. (1402)، تحلیل گرایش هواداران به سلبریتی‌ها در میان کاربران ایرانی، فصلنامه رسانه، دوره 34، شماره 4، صص: 99-71. https://doi.org/10.22034/bmsp.2023.380128.1833
سلیمانی‌ساسانی، م؛ شهبازی، م و قربانی، س. (1401)، فرهنگ شهرت و کنشگری سلبریتی‌ها در اینستاگرام از نظر کاربران ایرانی، فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ-ارتباطات، دوره 23، شماره 57، صص: 374-341. https://doi.org/10.22083/jccs.2022.330160.3554
سلامت‌مغانلو، م.(1402)، تأثیر پیام‌های سلبریتی‌ها در شبکه اجتماعی اینستاگرام بر تغییر نگرش کاربران نوجوان اردبیلی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، دانشکده علوم انسانی.
شمس، م و بیچرانلو، ع. (1402)، بازار بٌتان؛ خرده‌فرهنگ هواداری از سلبریتی‌های سینمایی. تهران: نشر پژوهشکده هنر و فرهنگ اسلامی.
شاه‌قاسمی، ا. (1401)، میدان شهرت در ایران، تهران: نشر پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
فاطمی‌نیا، م؛ حیدری، م و جوانبخت، ح. (1400). ضریب نفوذ اجتماعی سلبریتی‌ها و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن در شهر رشت، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، دوره 28، شماره 108، صص: 67-39. https://doi.org/10.22082/cr.2021.533889.2211
 Al-Maghrabi. A. (2024). "The impact of Social media Celebrity worship on materialistic values among consumers in Saudi Arabia". Interdisciplinary Journal of Linguistics, Marketing and Communication., 11(2), 111-127. https://doi.org/10.5281/zenodo.12191438
Aruguete, M. Grieve, F. Zsila, A. Horvath, R. Demetrovics, Z. & E. McCutcheon, L. (2024). "The absorption-addiction of celebrity Worship: in search of a broader theoretical foundation". Journal of BMC Psychology., 1(12), 1-10. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01733-6
Brown, W.J. (2015). "Examining four processes of audience involvement with media personae: Transportation, Parasocial interaction, identification and worship". Journal of Communication Theory., 25(3), 259-283. http://dx.doi.org/10.1111/comt.12053
Cohen, J. (2009). "Defining identification: A theoretical look at the identification of audiences with media characters". Journal of Mass Communication and Society, 4(3), 245-264. http://dx.doi.org/10.1207/S15327825MCS0403_01
Douglas, S.J.& McDonnell, A.M. (2022). Celebrity: a history of fame. Translated to Persian by Ehsan Shahghasemi and Zahra Majdizadeh. 1nd ed. Tehran: Publications of the Research Institute of Islamic Culture and Art. [In Persian]
Elliott, A. (2022). routledge handbook of celebrity studies. Translated by Ehsan Shahghasemi. 1nd ed. Tehran: Sooremehr press [In Persian]
Fauziah, A. Khaeriah, A. Pratiwi, A. Amelia, A. Yusrul Hasanah, H.  Setiawati, H. Firmansyah, I. & Marsya Salsabill, R. (2024). "Media and Celebrity Culture: The Influencer Phenomenon on Social Media". International Journal of Advanced Multidisciplinary Research and Studies., 4(4), 264-268. https://doi.org/10.62225/2583049X.2024.4.4.3034
Fateminia, M. A., Heydari, M., & Javanbakht, H. (2022). "Social Influence of Celebrities and Social Factors Affecting it in Rasht". Communication Research, 28(108), 39-67. doi: 10.22082/cr.2021.533889.2211 [In Persian]
Gamson, J. (2011). "The unwatched life is not worth living: The elevation of the ordinary in celebrity culture". PMLA., 126(4), 1061-1069. doi:10.1632/pmla.2011.126.4.1061
Giles, D. C. (2002). "Parasocial interaction: A review of the literature and a model for future research". Journal of Media Psychology, 4(3), 279-305. http://dx.doi.org/10.1207/S1532785XMEP0403_04
Kelman, H. (1961). "Process of opinion change". Journal of Public Opinion Quarterly, 25(1), 57-78. https://doi.org/10.1086/266996
Malik, N. Shahab, M. &  Makhdoom, I. (2024). "Impact of Celebrity Worship on Body Image Concerns among Students: Role of Cognitive Flexibility". Pakistan Journal of Psychological Research., 39(3), 639-661. https://doi.org/10.33824/PJPR.2024.39.3.35
McCutcheon, L.E. Ashe, D.D. Houran, J.& Maltby, J. (2003). "A Cognitive Profile of individuals who intend to worship celebrities". Journal of psychology., 137(4): 309-322. http://dx.doi.org/10.1080/00223980309600616
Maltby, J. Houran, J.& McCutcheon, L.E. (2003). "A clinical in terpretation of attitudes and behaviors associated with celebrity worship". Journal of Nervous and mental Disease., 191(1), 25-29. http://dx.doi.org/10.1097/01.NMD.0000044442.62137.59
Nouri, M. (2018). "The Power of Influence: Traditional Celebrity vs Social Media Influencer". Advanced Writing: Pop Culture Intersections.. 32. https://scholarcommons.scu.edu/engl_176/32
Pakzad, A. , Razavizadeh, N., & Kolahi, M. R. (2023). "Understanding the Views of Tehran’s People on Celebrities in the Era of Virtual Media". New Media Studies., 9(35), 132-77. doi: 10.22054/nms.2024.72484.1535 [In Persian]
Rojek. Ch. (2022). Celebrity. Translated to Persian by Shima Alli. 1nd ed. Tehran: Publications of the Research Institute of Islamic Culture and Art. [In Persian]
Roohipour, Z. (2021). Instagram's Most Social Characters from the Perspective of Tehrani Adolescents; A Qualitative Study. Master's Thesis. Faculty of Educational Sciences and Psychology. Shahid Beheshti University. [In Persian]
Singha, S. & Ruben, V.M. (2024). Youth, Celebrity Culture, and New Populism. In: Chacko Chennattuserry, J., Deshpande, M., Hong, P. (eds) Encyclopedia of New Populism and Responses in the 21st Century. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-16-9859-0_443-1
Shams, M.& Bichranlo, A. (2023). Idol market: a subculture of fanaticism of movie celebrities. 1nd ed. Tehran: Publications of the Research Institute of Islamic Culture and Art. [In Persian]
Soleimani Sasani, M., & Shahbazi, M. (2023). Analysis of celebrity fans among Iranian Instagram users. Rasaneh., 34(4), 71-99. doi: 10.22034/bmsp.2023.380128.1833 [In Persian]
Soleimani Sasani, M., Shahbazi, M., & Ghorbani, S. (2022). The Celebrity Culture and Activism of Celebrities on Instagram from the Iranian Users' Point of View. Journal of Culture-Communication Studies., 23(57), 341-374. doi: 10.22083/jccs.2022.330160.3554 [In Persian]
Shahghasemi, E. (2022). Fame square in iran. 1nd ed. Tehran: Islamic Culture and Art Research Institute Publications. [In Persian]
Salamat-Moghanlou, M. (2023). The effect of celebrity messages on the social network Instagram on changing the attitudes of adolescent users in Ardebili, Master's thesis. Faculty of Humanities. Islamic Azad University, Ardabil Branch. [In Persian]
Xu, K. (2024).  "A Study on the Correlation and Interaction between Celebrity Effect and Fan Economy". Highlights in Business, Economics and Management., 27(1), 133-137. https://doi.org/10.54097/d1shw431
جامعه شناسی اقتصادی و توسعه
دوره 15، شماره 1
بهار و تابستان 1402
خرداد 1405
صفحه 67-85

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار