خرده نظام اقتصادی زمینه ساز توسعه با تاکید بر نظریه AGIL پارسونز: مورد مطالعه شهر تبریز

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی دانشگاه تبریز

2 عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی

3 استادگروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز

4 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز

10.22034/jeds.2021.42823.1477

چکیده

هدف پژوهش: دست­یابی به توسعه جزو اهداف تمام کشورها در عصر حاضر است و کشور ایران نیز از این امر مستثنی نمی­باشد، ولی دست یابی به­ آن وابسته به عوامل متعدد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی می­باشد. با توجه به نقش و تاثیر غیرقابل­انکار مفاهیم اقتصادی و اهمیت آن در زندگی افراد، هدف پژوهش حاضر شناسایی مفاهیم اقتصادی تاثیرگذار بر توسعه شهر تبریز می­باشد.
روش پژوهش: برای شناسایی مفاهیم اقتصادی موثر توسعه روش کیفی انتخاب شد و با استفاده از تکنیک مصاحبه نیمه­ساختار­یافته داده­­ها جمع­آوری گشت. نمونه پژوهش شامل 45 نفر از متخصصین توسعه و مسئولین شهری دارای سمت اجرایی (مدیران عالی­رتبه شهرداری؛ استانداری و فرمانداری، اعضای شورای شهر، اساتید دانشگاه، موسسان و فعالان سازمان­های مردم­نهاد (سمن­ها) و مسئولین ذیربط) بود. روش­ نمونه­گیری پژوهش هدف­مند بود.
یافته‌ها: یافته­ های پژوهش نشان داد که متخصصین عقیده دارند شهر تبریز به توسعه قابل­قبول دست نیافته است. مصاحبه­شوندگان 4 مفهوم را در توسعه شهر تبریز دخیل می­دانند که عبارتند از؛ «عدم رضایت از رفاه مادی»، «احساس محرومیت نسبی در ارتباط با صنعت»، «کم­توجهی به صنایع بومی » و « عملکرد نامطلوب اقتصادی دولتمردان ». همچنین «احساس تبعیض اقتصادی بین مرکز و پیرامون» و «کم توجهی به زیر ساخت های حمل و نقلی» از مفاهیم اقتصادی مداخله­گر در توسعه شهر تبریز می­باشند.
نتیجه‌گیری: مضمون اصلی این پژوهش «ضعف حکمرانی اقتصادی (اختلال در کارکرد خرده­نظام اقتصادی)» می­باشد. این یافته­ها همسو با نظریات پارسونز، لوئیس، والرشتاین و پژوهش­های تجربی می­باشد

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Economic subsystem underlying development with emphasis on Parsons AGIL theory: A case study of Tabriz

نویسندگان [English]

  • atefeh mohammadi 1
  • mohammad abbaszadeh 2
  • mohammad bagher alizadeh aghdam 3
  • fatemeh gholabi 4
1
2 Professor of tabriz university
3 Professor fo tabriz university
4 the university of tabriz
چکیده [English]

Introduction: Achieving urban welfare in the present age is one of the goals of all countries, but achieving it depends on several factors, one of which is urban development. The study of the development situation showed that it is also affected by the performance of various social, cultural, economic and other subsystems. In this paper, economic factors related to the economic subsystem are considered.
Methodology: In this research, the qualitative research approach and data strategy of the foundation have been used, which seeks to fully understand the views of key informants about the economic factors affecting the development of the city of Tabriz. Data were collected through in-depth semi-structured interviews with 45 key informants including city officials, PhD students, university professors, members and founders of NGOs who were selected by purposive sampling method.
Results: According to the findings, dissatisfaction with the economic situation of life, backward industry compared to other provinces, lack of attention to economic infrastructure and poor performance of government officials in the economic field is effective on the development of Tabriz. Also, the feeling of economic discrimination between the center and the periphery and the lack of attention to local industries are among the economic factors that interfere in development..
Conclusions: These findings are consistent with the theories of Parsons, Lewis, and empirical research

کلیدواژه‌ها [English]

  • Development
  • Qualitative method
  • Dysfunction of the economic subsystem
  • Feeling of economic discrimination between the center and the periphery
ازکیا، مصطفی؛ غفاری، غلامرضا (1394). جامعه­شناسی توسعه، تهران، انتشارات کیهان.
افضلی، عبدالرحمن (1390). «فساد اداری و تاثیر آن بر توسعه: علل، پیامدها و راهکار­های برون­رفت»، نشریه حقوق بین‌المللی، شماره 45: 235-264.
امرایی، بهروز؛ اشرفی­پور، مصطفی (1395). «مرور بر توسعه اقتصادی و مهمترین عوامل موثر بر آن با استفاده از رویکرد داده­های ترکیبی»، چاپ شده در همایش ملی در مدیریت توسعه (چالش­ها و راهکارها در سازمان­های دولتی و خصوصی.
اوکلی، پیتر، مارسدن، دیوید (1383). رهیافت‌های مشارکت در توسعه روستایی، ترجمه منصور محمودنژاد، تهران، جهاد دانشگاهی.
بازرگان، عباس (1389). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته (رویکردهای متداول در علوم رفتاری)، تهران، نشر دیدار.
بختیاری، صادق؛ دهقانی­زاده، مجید (1392). «نقش فعالیت­های صنعتی در توسعه اقتصادی؛ رهیافت مدل داده-ستانده (مناطق شهری)»، فصلنامه علمی- پژوهشی برنامه­ریزی و بودجه، سال هجدهم، شماره 2: 59-79.
پرچمی، داود (1386). «بررسی مشارکت مردم در نهمین انتخابات ریاست جمهوری»، پژوهشنامه علوم انسانی، شماره 53: 82- 37.
پیت، ریچارد، هارت ویک، الین (1389). نظریه­های توسعه، ترجمعه مصطفی ازکیا، رضا صفری­شالی، اسماعیل رحمانپور، نشر لویه، تهران، چاپ دوم.
تودارو، مایکل (1378). توسعه اقتصادی در جهان سوم، ترجمه غلامعلی فرهادی، تهران، موسسه پژوهش و برنامه­ریزی توسعه.
توکلی­نیا، جمیله، شالی، محمد (1394). امکان­سنجی راهبرد توسعه شهر (CDS) در توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاه­های غیررسمی منطقه یک کلانشهر تبریز، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، بهار، شماره 36: 117- 139.
جیروند، عبدالله (1375). توسعه اقتصادی، تهران، دانشگاه علامه طباطبائی.
خاماچی، بهروز (1375). بازار تبریز در گذر زمان، انتشارات اطاق بازرگانی و صنایع و معادن تبریز.
خاماچی، بهروز (1389). شهر من تبریز، انتشارات ندای شمس، تبریز.
دوپوئه، گزاویه (1374). فرهنگ و توسعه، ترجمه فراهانی و زرین قلم، تهران، مرکز انتشارات کمیسیون ملی یونسکو در ایران.
رضوانی، محسن (1386). تحلیل رفتار انتخاباتی؛ (مورد­شناسی انتخابات نهم ریاست جمهوری)، مجله معرفت، اسفند، شماره 123: 149- 166.
روشه، گی (1376). جامعه‌شناسی تالکوت پارسونز، ترجمه دکتر عبدالحسین نیک گهر، موسسه فرهنگی انتشاراتی تبیان.
سریع القلم، محمود (1396)، راهی به سوی توسعه­یافتگی ایران (مجموعه یادداشت‌هایی از پروفسور محمود سریع الفلم)، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان.
سیدامامی، کاووس (1388). «تلویزیون و انتخابات ریاست جمهوری در ایران»، پژوهش‌های ارتباطی، سال 16، شماره 1: 63-91.
صادقی، احمد؛ سعیدی اقدم، مهران (1393). «شناسایی و رتبه­بندی عوامل موثر بر توسعه­نیافتگی اقتصاد ایران از دیدگاه خبرگان با استفاده از روش تلفیقی آزمون و خطا و فرایند تحلیل شبکه­ای فازی»، نشریه سیاست­گذاری پیشرفت اقتصادی، سال دوم، شماره 4: 117-156.
ظهیری‌نیا، مصطفی، نیک‌خواه، هدایت‌الله، فلاحی‌شاه‌آباد، احمد، صادقی، سهیل، عزیززاده، امید (1395). «اعتماد اجتماعی و تاثیر آن بر مشارکت اجتماعی دانشجویان دانشگاه هرمزگان»، پژوهش­نامه فرهنگی، شماره 11: 86- 136.
عزیزی، ابوطالب؛ سیدیان هاشمی، سارا (1395). «بررسی عوامل موثر بر توسعه اجتماعی و اقتصادی در شهر اصفهان»، نشریه علوم اجتماعی شوشتر، سال دهم، شماره 1: 27-50.
عنبری، موسی (1395). جامعه‌شناسی توسعه از اقتصاد تا فرهنگ، انتشارات سمت، تهران.
غفاری، غلامرضا (1395). «پویایی‌شناسی برنامه­های توسعه در ایران بعد از انقلاب اسلامی»، نشریه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 5، بهار، شماره 1: 18-1.
فخرایی، سیروس (1383). «تحلیل جامعه‌شناختی مشارکت اجتماعی در ایران»، مجموعه مقالات اولین همایش ملی طرح مسائل جامعه‌شناختی ایران، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
فرزانه، سبق‌اله؛ رمضانی، علی (1391). «بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و توسعه شهری (مطالعه موردی قائم شهر)»، جامعه­شناسی مطالعات جوانان، سال سوم، شماره 6: 109- 132.
فلیک، اووه (1388). درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه: هادی جلیلی، چاپ دوم، تهران: نشر نی.
کاویانی راد، مراد؛ حسینی، محمدحسین؛ صادقی، وحید (1397). «تبیین رقابت انتخاباتی طایفه­محور در چارچوب مدل مرکز-پیرامون؛ نمونه پژوهی: انتخابات ادوار هشتم، نهم و دهم در حوزه انتخابیه ممسنی و رستم»، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال سی و سوم، شماره 3 : 219-236.
گولدنر، آلوین (1383). بحران جامعه‌شناسی غرب، ترجمه فریده ممتاز، نشر انتشارات سهامی انتشار، تهران
لوئیس، آرتور (1368). توسعه اقتصادی همراه با عرضه نامحدود نیروی کار؛ الگوهایی نظری در اقتصاد توسعه، ویراست راجانی کانث، ترجمه غلامرضا آزاد ارمکی، تهران، انتشارات دیدار.
محسنی‎تبریزی، علی‌رضا (1375). «بیگانگی مانعی برای مشارکت و توسعه ملی؛ بررسی رابطه میان‌ بیگانگی و مشارکت اجتماعی و سیاسی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی مرکز پژوهش‌های بنیادی وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی، شماره 1: 89-109.
مرصوصی، نفیسه، پورمحمدی، محمدرضا، نصیری، اسماعیل (1392). «ارزیابی توسعه پایدار کلان­شهر تبریز»، دوفصلنامه پژوهش‌های بوم­شناسی شهری، دوره چهارم، شماره 8 : 47-64.
موسوی، میر طاهر (1391). «مشارکت اجتماعی یکی از مولفه‌های سرمایه اجتماعی»، فصلنامه رفاه اجتماعی، شماره 22: 92-67.
میقانی، احمد (1390). «مولفه‌های انسسجام در دولت اسلامی». فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژکی، شماره43 : 103-147.
ورمزیاری، مریم؛ ذاکرحقیقی، کیانوش (1395). «حمل و نقل و توسعه پایدار»، سومین کنفرانس بین­المللی پژوهش­های نوین در عمران، معماری و شهرسازی، برلین- آلمان، 19 تیر 1395.
ویسی­بناب، برهان؛ بابایی­اقدم، فریدون؛ قربانی، رسول (1398). «تحلیل عوامل اقتصادی اثرگذار بر زیست­پذیری شهری (مورد مطالعه: کلان­شهر تبریز)»، فصلنامه علمی اقتصاد و مدیریت شهری، شماره 7: 35-52.
همیلتون، پیتر (1379)، تالکوت پارسونز، ترجمه احمد تدین، نشر هرمس، تهران.
یزدخواستی، بهجت؛ حاجیلو، فتانه و علیزاده‌اقدم، محمدباقر (1392). بررسی رابطه سواد بوم­شناختی با رد پای بوم­شناختی (مورد مطالعه: شهروندان تبریز). مطالعات جامعه­شناختی شهری، دوره سوم، شماره 7 : 77-104.
Agarwal, Sucheta; Lenka, Usha; Singh, Kanhaiya; Agrawala, Vivek; MohanAgrawala, Anand. (2020) “A qualitative approach towards crucial factors for sustainable development of women social entrepreneurship: Indian cases”. Journal of Cleaner Production, Volume 274, 123-135.
Cervelló-Royo, R; Moya-Clemente, I; Perelló-Marín, M.R; Ribes-Giner, G (2020). “Sustainable development, economic and financial factors, that influence the opportunity-driven entrepreneurship. An fsQCA approach”. Journal of Business Research, Volume 115, July 2020, Pages 393-402
ImranQureshi, Muhammad; Qayyumb, Shazia; .Nassani,Abdelmohsen; Aldakhil, Abdullah Mohammed; Qazi Abro, Muhammad Moinuddin; Zamand,Khalid (2019). “Management of various socio-economic factors under the United Nations sustainable development agenda”. Resources Policy, Volume 64, December 2019, 101515.
Price, Bob (2002) "social capital and factors effecting civic engagement as reported by leaders of voluntary associations", The social science Journal, Vol, 39, Issue 1.
Gritskikh, N; Reshetnikova, E; Zagorodnity, N; Feytkevich, N (2019). “Challenges to Leadership Development in Members of Student Communities as a Problem of Social WellBeing and Development of Patriotism in Youth”, Advances in Social Science, Education and Humanities Research, Vol. 333: 408-413.