نهادهای سیاسی و اقتصادی و عملکرد اقتصادی عصر پهلوی اول با تاکید بر نهادگرایی تاریخی

نوع مقاله : توصیفی تحلیلی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریر

2 استاد اقتصاد دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز

3 دانشیار گروه تاریخ دانشکده حقوق و علوم اجتماعی ، دانشگاه تبریز ،ایران

10.22034/jeds.2021.45490.1514

چکیده

در مسیر تحولات تاریخی، کشورها با بزنگاه های مهم تاریخی مواجه می شوند. بزنگاه‌های تاریخی در کشورهای مختلف به شیوه‌های گوناگونی رخ می‌دهند و با شکل‌گیری مسیرهای متفاوت، میراث جداگانه و متمایزی را برای هر کشور تولید می‌کند. بعد از انقلاب مشروطه، یکی از مهم‌ترین بزنگاه-های تاریخ معاصر ایران کودتای سوم اسفند 1299 است. تا قبل از انقلاب مشروطه در برهه‌های زیادی قدرت به صورت غیرمشروط تعیین می‌شد و شاه و حلقه‌های محدود به او به هزینه‌ی جامعه نهادهای اقتصادی را در خدمت ثروتمند شدن خود و فرادستان نزدیک به خود قرار می‌داد. بعد از کودتای سوم اسفند با اینکه نهادهای مجلس شورای ملی و سایر مراکز اداری تاسیس شده بودند اما هیچ کدام از نهادها همطراز قدرت شاه نبود. بحث اصلی این پژوهش که به روش بررسی تاریخی انجام گردیده است به نقش حکومت‌ها و فرادستان در اقتصاد و سیاست ایران و عقب‌ماندگی آن اشاره دارد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد فراگیر نکردن سیاست و اقتصاد و در اختیار گرفتن زمین‌های کشاورزی و کارخانه‌های صنعتی در دست عده‌ای از فرادستان که عموما زمینداران نماینده مجلس و نظامیان و شخص رضاشاه را دربر می‌گرفت اقتصاد و تولید ایران را در سطح معیشتی نگه داشت. به عبارتی دیگر انحصار قدرت سیاسی و نبود نهادهای محدودکننده قدرت حاکم بعد از کودتای سوم اسفند منجر به انحصار قدرت سیاسی و اقتصادی در دست حکومت و فرادستان گردید و این نهادهای سیاسی و اقتصادی میراثی برای حکومت‌های بعد گردید. اگرچه راه‌آهن و جاده و کارخانه‌هایی تاسیس شد و تولید و درآمد ملی افزایش یافت اما مردم عادی در شهرها و کشاورزان در روستا که جمعیت عمده‌ی آن دوران را تشکیل می‌دادند از آن بی‌بهره ماندند. لذا تحت نهادهای استثماری سیاسی، نهادهای فراگیر اقتصادی تاسیس نشد به طوری که درآمد و سطح مصرف و رفاه مردم تغییری نکرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Political and economic institutions and economic performance of the first Pahlavi era with emphasis on historical institutionalism

نویسندگان [English]

  • Farhad Azizi 1
  • Mohammad Bagher Beheshti 2
  • mohammad salmasizadeh 3
1 PhD student in Economics, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz
2 Professor of Economics, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz
3 Associate Professor Department of History, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Iran
چکیده [English]

In the course of historical changes, countries face historical critical junctures. Critical junctures occur in different ways in different countries, and by forming different routes they produce a separate and distinct heritage for each country.
After the constitutional revolution, one of the most important critical junctures in the contemporary history of Iran is the coup d'etat of Esfand 1299. Prior to the constitutional revolution, power was determined unconditionally for many periods and the king and his entourage used economic institutions to enrich themselves at the expense of society.
The main discussion of this study refers to the role of governments and superiors in Iran's economy and politics and it refers to its retardation after the coup d'etat Third of Esfand 1299. Although the institutions of parliament and other administrative centers were established, none of them was equal to the power of the Shah. The results of this study show that Non-pervasiveness of politics and economy and taking over agricultural in the hands of a number of high-ranking officials, which generally included landowners, members of parliament, the military, and Reza Shah Pahlavi herself, it maintained Iran's economy and production at a standard of living. Monopoly of political power and lack of institutions restricting the ruling power after the coup d'etat led to monopoly of political and economic power in the hands of the government and superiors and these political and economic institutions became a heritage for later governments. This marginalized economic growth and development, so that at the end of Reza Shah's rule there was a famine and economic problems

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political institutions
  • economic institutions
  • economic performance
  • the first Pahlavi era