معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 08 Qualitative Exploring of consumption nationalism among the citizens of Tabrizi واکاوی کیفی کشورگرایی مصرف‌ در بین شهروندان تبریزی 1 19 20901 10.22034/jeds.2024.62261.1816 FA سعید غریب خواجه دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران سیدعلیرضا افشانی استاد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران مسعود حاجی زاده میمندی دانشیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران منوچهر علی نژاد استادیار جامعه‌شناسی، گروه سیاست‌گذاری و مددکاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2024 06 26 Introduction: The aim of the present study was the sociological analysis of consumption nationalism among the citizens of Tabriz. The present research method was qualitative. Methodology: The target population of the current research is the group of business experts and economic activists and citizens who were interested in the interview while familiarizing themselves with the subject, and the samples were interviewed until they reached theoretical saturation, and a total of 36 people were interviewed. After the interview, all the interviews were transcribed from the recorded files on paper, and coding, categorization, and extraction of the final categories were done. In this research, the factor of irreducibility (the core of the main category) with 37 concepts and 5 subcategories showed 2 main categories. Results: It is a factor that is considered important in the purchase choice and nationalism of Tabrizi consumers, and it includes two main categories of expediency (with the subcategories of commodityism, multidimensionalism, and instrumental rationality) and determinism (with the subcategories of breaking the foundation and in time). Conclusion: The categories obtained from the text of the interviews can be a guide for producers and can be used for planning to attract citizens to buy domestic products and nationalism in consumption. مصرف و مصرف‌گرایی از زوایای مختلفی تحلیل می‌شود. مصرف کالاهای تولید داخل و کشورگرایی در مصرف می‌تواند بر اقتصاد هر کشوری تاثیر مثبت داشته باشد. مصرف‌کننده‌ی کشورگرا به‌دلیل وجود یک حس وفاداری نسبت به کشور خود، تمایلی به استفاده از کالاهای ارائه شده از سوی شرکت‌های خارجی ندارد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. هدف از مطالعه حاضر تبیین جامعه‌شناختی کشورگرایی مصرف‌کننده در بین شهروندان تبریزی براساس عامل‌‌ تقلیل ناپذیری بوده است. روش پژوهش حاضر از نوع کیفی و از لحاظ نوع تحقیق، اکتشافی بوده است. جامعه هدف تحقیق حاضر در دو گروه متخصصان و شهروندان بودند و نمونه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری مورد مصاحبه قرار گرفتند و در مجموع با 36 نفر مصاحبه شد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. پس از انجام مصاحبه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌ تمامی مصاحبه‌ها از فایل‌‌های ضبط شده‌ روی کاغذ پیاده‌ شد و کدگذاری و مقوله‌بندی و استخراج مقوله‌‌های نهایی انجام ‌گردید‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. در این پژوهش چهار معیارِ اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، قابلیت اطمینان و تاییدپذیری که توسط لینکلن و گوبا مطرح شده، در تضمین صحت و قابلیت اعتماد استفاده شده است. در این پژوهش مقوله هسته تقلیل‌ناپذیری با 37 مفهوم و 5 مقوله فرعی و 2 مقوله اصلی برساخت شد. یافته‌های مطالعه نشان داد که تقلیل‌ناپذیری، عاملی است که در انتخاب خرید و کشورگرایی ‌‌مصرف‌کنندگان تبریزی مهم تلقی شده و شامل دو مقوله اصلی غایت‌نگری (با مقولات فرعی کالاپسندی، چندبعدی‌نگری و عقلانیت ابزاری) و تعیین‌پذیری (با مقولات فرعی شالوده‌شکنی و درزمانی) است. مقوله‌‌های به دست آمده از متن مصاحبه‌ها می‌توانند راهگشای تولیدکنندگان بوده و برای ‌‌برنامه‌ریزی‌‌های جذب شهروندان به خرید محصولات داخلی و کشورگرایی در مصرف مورد استفاده قرار گیرد.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_20901_93dca1c3ca692a42f67e8b2cdb6e78e3.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 11 22 Structural Modeling of Changes and Transformations in Cooperatism in Iranian Society مدل‌یابی‌ساختاری تغییر و تحولات تعاون‌گرایی در جامعه ایران 20 45 20903 10.22034/jeds.2025.66648.1866 FA سید ضیاء هاشمی گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران مجید فولادیان گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. محمود تیموری گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، صندق پستی 889-14665 تهران، ایران مصطفی تیموری گروه توسعه روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران سید احمد میرمحمدتبار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه اراک، اراک، ایران Journal Article 2025 05 10 Introduction: The aim of the research is to understand the changes and transformations in cooperatism (or the cooperative movement) in Iranian society. This process leads to presenting a realistic picture and image of the status of this moral value, serving as a necessary step for comprehending the state of cooperatism and providing a basis for correctly engaging in the process of social and cultural policymaking. Methodology: The present research method is based on the secondary analysis of existing data. The statistical population for this data includes all citizens residing inside Iran. A random sample of 12,956 individuals was selected from this population across all provinces of the country. Based on the theoretical framework of the research, behavioral-attitudinal cooperatism was explained (or modeled) using the Structural Equation Modeling (SEM) method utilizing the AMOS software. Results: The results of the Structural Equation Modeling test indicated a good fit of the model to the data. According to the proposed model, the issue of cooperatism in its attitudinal-behavioral dimension is influenced by various factors, including: The level of citizens' knowledge and awareness regarding cooperative companies. Attitude towards the cooperative and its performance. Perception of the moral values prevalent in society. History of membership and activity of individuals in various social institutions. Finally, citizens' social capital, which encompasses social relationships, interpersonal social trust, and institutional and generalized social trust. Conclusions: The results indicate that despite the economic nature of cooperative companies in the current circumstances, their condition for success reverts to the social context within the society. Therefore, policymakers must focus on strengthening social infrastructures and institutional trust as a fundamental step for the development of cooperatism in Iran. هدف پژوهش: شناخت تغییر و تحولات تعاون‌گرایی در جامعه ایران به ارائه تصویر و سیمایی واقع‌گرایانه از وضعیت این ارزش‌ اخلاقی می‌انجامد و گامی ضروری برای درک و فهم وضعیت تعاون‌گرایی و مبنایی برای ورود درست به فرایند سیاستگذاری اجتماعی و فرهنگی است. روش پژوهش: روش تحقیق حاضر مبتنی بر روش تحلیل ثانویه داده‌های موجود است و جامعه آماری این داده‌ها، شامل کلیه شهروندان مقیم داخل ایران می‌باشد که نمونه آماری آن با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی با حجم 12956 نفر در تمام استان‌های کشور انتخاب شده است. براساس چارچوب نظری تحقیق، تعاون‌گرایی رفتاری - گرایشی از طریق آزمون معادلات ساختاری با بکارگیری نرم‌افزار AMOS تبیین شد. یافته‌ها: نتایج آزمون معادلات ساختاری، نشانگر برازش خوب مدل بر داده‌ها است. طبق مدل مورد نظر، مسئله تعاون‌گرایی در بعد گرایشی - رفتاری تحت تأثیر عوامل مختلفی از قبیل سطح دانش و آگاهی شهروندان نسبت به شرکت‌های تعاونی، نگرش به تعاونی‌ و عملکرد آن‌، پنداشت از ارزش‌های اخلاقی حاکم بر جامعه، سابقه عضویت و فعالیت افراد در نهادهای اجتماعی مختلف و در نهایت سرمایه اجتماعی شهروندان اعم از؛ روابط اجتماعی، اعتماد اجتماعی بین‌شخصی و اعتماد اجتماعی نهادی و تعمیم‌یافته قرار دارد. نتیجه‌گیری: نتایج، نشانگر این است که با وجود ماهیت اقتصادی شرکت‌های تعاونی در شرایط کنونی، شرط موفقیت آن‌ها به بستر اجتماعی، در جامعه باز می‌گردد. لذا، سیاستگذاران باید بر تقویت زیرساخت‌های اجتماعی و اعتماد نهادی به عنوان گامی بنیادین برای توسعه تعاون‌گرایی در ایران تمرکز کنند. لذا، سیاستگذاران باید بر تقویت زیرساخت‌های اجتماعی و اعتماد نهادی به عنوان گامی بنیادین برای توسعه تعاون‌گرایی در ایران تمرکز کنند.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_20903_921448601e06e6bcf5d21fdbe6f00475.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 08 "Investigating the Short-term and Long-term Effects of the Aging Population on the Shadow Economy in Iran: An ARDL Approach بررسی اثر کوتاه‌مدت و بلندمدت جمعیت سالخورده بر اقتصاد سایه در ایران: رویکرد ARDL 46 60 20904 10.22034/jeds.2025.67628.1871 FA سمیه حسنوند دانشجوی دکتری علوم اقتصادی گروه اقتصاد و حسابداری، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران علی حسنوند استادیار گروه اقتصاد و حسابداری دانشگاه لرستان، خرم آباد، لرستان Journal Article 2025 06 03 Introduction: The aging population is one of the major challenges that many countries are facing today. The importance of this phenomenon has arisen due to important reasons, including the risk of reducing the birth rate, and it has not only led to change in the population structure, but also has deep effects on various economic aspects, including the shadow economy. The shadow economy, which includes activities that are carried out outside of the government's official supervision and registration, has become one of the most important topics in economic studies. It should be noted that the investigated period in this research is 1369-1399. Methodology: In this article, first, in order to investigate the direction of causality between the aging population and the shadow economy, the Granger causality method is used, and then, the ARDL method is used to investigate the significant relationship between variables. Results: The results of the causality method show an one-way causal relationship from the aging population to the shadow economy. Also, the findings from the estimation of the model indicate that in both the long term and the short term, an increase in the aging population leads to an increase in the shadow economy. So that in the short term, with a one percent increase in the population over 65 years, the shadow economy will increase by 3.475 percent, and in the long term, with a one percent increase in the population over 65 years, the shadow economy will increase by 1.255 percent. Conclusions: The findings emphasize that there is a positive relationship between the shadow economy and the aging population جمعیت سالخورده یکی از چالش‌های عمده‌ای است که امروزه بسیاری از کشورها با آن مواجه هستند. اهمیت این پدیده، به‌دلایل مهمی از جمله خطر کاهش نرخ زاد و ولد به‌وجود آمده است و نه‌تنها به تغییر در ساختار جمعیتی منجر شده، بلکه اثرات عمیقی بر جنبه‌های مختلف اقتصادی از جمله اقتصاد سایه دارد. اقتصاد سایه نیز که شامل فعالیت‌هایی است که خارج از نظارت و ثبت رسمی دولت انجام می‌شود، به یکی از موضوعات بسیار مهم و مورد توجه در مطالعات اقتصادی تبدیل شده است. از این‌رو، در اینجا مهم‌ترین سؤال این است که چه ارتباطی بین جمعیت سالخورده و اقتصاد سایه در ایران وجود دارد. لازم به ذکر است که دوره‌ی مورد برررسی در این پژوهش، سال‌های 1399-1369 است. در این مقاله، ابتدا به‌منظور بررسی جهت علّیت بین جمعیت سالخورده و اقتصاد سایه، از روش علیت گرنجر استفاده می‌شود و سپس برای بررسی ارتباط معنی‌داری بین متغیرها، روش خود توضیح با وقفه‌های توزیعی (ARDL) مورد استفاده قرار می‌گیرد. نتایج روش علّیت، بیانگر رابطه‌ی علّی یک‌‌سویه از جمعیت سالخورده به اقتصاد سایه است. هم‌چنین، یافته‌های حاصل از برآورد مدل نشان می‌دهد که هم در بلندمدت و هم در کوتاه‌مدت با افزایش جمعیت سالخورده، اقتصاد سایه افزایش می‌یابد. به‌طوری‌که در کوتاه‌مدت با افزایش یک درصدی جمعیت بالاتر از 65 سال، اقتصاد سایه 475/3 درصد و در بلندمدت با افزایش یک درصدی جمعیت بالاتر از 65 سال، اقتصاد سایه به میزان 255/1 درصد افزایش خواهد یافت. ه‌طوری‌که در کوتاه‌مدت با افزایش یک درصدی جمعیت بالاتر از 65 سال، اقتصاد سایه 475/3 درصد و در بلندمدت با افزایش یک درصدی جمعیت بالاتر از 65 سال، اقتصاد سایه به میزان 255/1 درصد افزایش خواهد یافت.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_20904_6e3217f0b0d5da3f96123868102527e7.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 08 The Implications of Ulrich Beck's Risk Society Theory on the Expansion of Cryptocurrency Investment and Trading in Iran دلالت های جامعه مخاطره‌آمیز الریش بک بر گسترش سرمایه گذاری و معاملات رمزارزها در ایران 63 83 20906 10.22034/jeds.2025.68266.1884 FA عبدالحسین کلانتری دانشیار گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران 0009-0004-3336-8343 معز خادم حسینی استادیار گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران 0009-0004-3336-8343 سید سعید حسینی دانشجوی دوره دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تهران 0009-0004-3336-8343 Journal Article 2025 08 03 Introduction: Employing a sociological approach based on Ulrich Beck's 'Risk Society' theory, this study investigates the structural factors affecting the growing tendency of Iranians towards the cryptocurrency market. The main objective of the study is to identify how social, economic, and political conditions influence individuals' decisions to enter this market and to explain the role of cryptocurrencies as an individual strategy for coping with structural risks and uncertainties in Iranian society. Methodology: The present study was conducted using a survey method and an online questionnaire. Sampling was done through stratified random sampling from 1650 individuals in 12 provinces of the country, based on population distribution and level of participation in the cryptocurrency market. The collected data were analyzed using descriptive statistics (including frequency distribution tables, mean, and standard deviation) and inferential statistics (including Pearson correlation coefficient, multiple regression, and path analysis). Results: Based on Pearson correlation coefficients, significant and direct relationships were observed between perceived economic, social, and political risks and the level of participation in the cryptocurrency market. In the multiple regression model, perceived economic risk with a beta coefficient of 0.55 was identified as the strongest predictor of market participation, followed by social risk (β = 0.30) and political risk (β = 0.15). Furthermore, path analysis results revealed that socioeconomic status and perceived risk, in addition to their direct effects on the outcomes of market participation, also indirectly influence both positive and negative consequences of cryptocurrency market activity through their impact on the level of participation. Conclusions: Given Iran's socio-economic conditions - including job dissatisfaction, high inflation, international sanctions, and distrust in state financial institutions - cryptocurrencies have emerged as an individual strategy for managing structural risks, yet in practice have themselves become a source of new risks. Therefore, effective policymaking in this area requires simultaneous attention to various aspects including transparent market regulation, reducing structural inequalities, restoring institutional trust, and enhancing financial literacy این پژوهش با رویکردی جامعه‌شناختی و با تکیه بر چارچوب نظریه «جامعه مخاطره‌آمیز» اولریش بک، به بررسی عوامل ساختاری مؤثر بر گرایش فزاینده ایرانیان به بازار رمزارزها می‌پردازد. مطالعه حاضر به روش پیمایشی و با ابزار پرسشنامه آنلاین انجام شده است. نمونه‌گیری به روش تصادفی طبقه‌ای با حجم ۱۶۵۰ نفر از ۱۲ استان ایران (بر اساس پراکندگی جمعیتی و سطح مشارکت در بازار رمزارزها) انجام شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی (شامل جداول توزیع فراوانی و محاسبه میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (شامل ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر) تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد در بستر تحولات اجتماعی- اقتصادی ایران، شامل نارضایتی شغلی، تورم بالا، تحریم‌های بین‌المللی و بی‌اعتمادی به نهادهای مالی دولتی ، رمزارزها به‌عنوان راه‌حلی فردی برای مدیریت ریسک‌های ساختاری ظهور کرده‌اند. تحلیل داده‌ها با ضریب همبستگی پیرسون رابطه معناداری بین میزان احساس مخاطره اقتصادی، اجتماعی و سیاسی با میزان مشارکت در بازار رمزارزها را نشان داد. بر اساس نتایج رگرسیون چندگانه، احساس مخاطره اقتصادی با ضریب بتای 0.55 قوی‌ترین پیش‌بین‌کننده مشارکت در بازار رمزارزهاست، پس از آن احساس مخاطره اجتماعی (0.30=β) و سیاسی (0.15=β) قرار داشتند. همچنین، پایگاه اقتصادی-اجتماعی متوسط با مشارکت بیشتر و پیامدهای منفی شدیدتر (مانند ضرر مالی و استرس شدید) همراه بود. این پژوهش تأکید می‌کند که توزیع ناعادلانه منابع و فرصت‌ها در ایران موجب شده است، مخاطرات حضور در بازار رمزارزها نیز به طور نابرابری بین طبقات اجتماعی توزیع شود. به طوریکه طبقات متوسط، در معرض آسیب‌پذیری بالاتری در برابر پیامدهای منفی این مشارکت قرار دارند. کلمات کلیدی: جامعه مخاطره‌آمیز، رمزارز، فردیت یابی، جهانی شدن مخاطرات، دولتهای ملی، انتقال ریسک.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_20906_e3f3d0c3248161ca22408752b00bbfec.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 22 The Necessity of Rethinking Policy Assumptions in Digital transformation of Higher Education ضرورت بازاندیشی در مفروضات سیاست‌گذاری در مسیر تحول‌دیجیتال آموزش‌عالی 84 104 21028 10.22034/jeds.2025.68851.1896 FA شیرین رجبی بذل دانشجوی رشته دکتری اموزش عالی در دانشگاه شهید بهشتی تهران اباصلت خراسانی عضو هیات علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی حمیدرضا یزدانی 3- دانشیارگروه اموزشی آموزشی رهبری و سرمایه انسانی دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: hryazdani@ut.ac.ir فرنوش اعلامی 4- دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی تهران ، تهران، ایران. رایانامه: farnoosh_al@yahoo.com Journal Article 2025 09 13 Introduction: The digital environment has profoundly reshaped teaching and learning mechanisms, redefined the relationship between universities and society, and transformed fundamental concepts such as classrooms, teachers, and education itself. These transformative changes have created an urgent need to critically reconsider and comprehensively redesign higher education policy. The purpose of this study is to critically examine, analyze, and rethink the underlying assumptions informing public policymaking for the digital transformation of higher education. Methodology: Adopting a qualitative approach, the research systematically analyzed more than 50 policy documents, scholarly articles, and official reports, combined with targeted searches in international databases such as Scopus, Web of Science, and Google Scholar. Special attention was given to the policy experiences of leading countries in the field of higher education digitalization. The data were examined and interpreted using thematic analysis, ensuring an in-depth understanding of recurring patterns and emerging themes. Results: The findings were organized into five major dimensions: (1) reassessing policy assumptions by moving beyond static and hierarchical views while emphasizing innovation, cultural diversity, multidimensionality, and international dynamism; (2) analyzing the digital context with a focus on volatility, flexibility, speed of change, agility, and future-oriented perspectives; (3) strengthening stakeholder engagement through continuous interaction, justice, transparency, and accountability; (4) designing flexible policies characterized by integration, alignment, standardization, and monitoring; and (5) establishing continuous feedback loops to enable lifelong learning, self-correction, and systematic evaluation of policy impacts. Conclusions: The study concludes that redefining and rethinking traditional policy assumptions in higher education is essential to align with the rapid pace of technological change and to develop strategies that are adaptive, resilient, contextually relevant, and capable of addressing emerging challenges in the digital era. هدف پژوهش: تحول گسترده‌ای که فناوری‌های دیجیتال در جهان امروز ایجاد نموده،آموزش عالی را درمعرض یکی از عمیق‌ترین و پیچیده‌ترین تحولات تاریخ خود قرارداده است، مفروضات سنتی حاکم بر سیاست‌گذاری در این حوزه دیگر پاسخ‌گوی الزامات دیجیتالی شدن آموزش عالی نمی باشد بازنگری در این مفروضات از ایجاد گسست میان سیاست‌های تدوین‌شده و واقعیت‌های دیجیتال شده و مقاومت‌نهادی در برابرتغییرجلوگیری‌می‌کند،فضای‌دیجیتال باایجاد دگرگونی درسازوکارهای یاددهی/یادگیری، شیوه‌های ارتباط دانشگاه با جامعه و باز تعریف مفاهیمی چون کلاس‌درس،معلم، آموزش ودانشگاه،سیاست‌گذاری برای آموزش‌عالی رابا ضرورت بازاندیشی و بازطراحی مواجه ساخته است،هدف این پژوهش، بررسی و بازنگری مفروضات حاکم بر سیاستگذاری عمومی‌در حوزه تحول‌دیجیتال درآموزش‌عالی است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و از طریق تحلیل نظام‌مند بیش از 50سند سیاستی و مقاله پژوهشی و گزارش‌‌رسمی، همراه باجستجوی هدفمند در پایگاه‌های علمی بین‌المللی مانند Scopus، Web of Science و Google Scholar وتمرکزبر تجربه‌های سیاست‌گذاری کشورهای پیشرو در زمینه تحول‌دیجیتال آموزش‌عالی، انجام شده است.داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته‌ها در پنج محور اصلی طبقه‌بندی شد: (۱) بازنگری در مفروضات، شامل عبور از نگرش ایستا و سلسله‌مراتبی و توجه به نوآوری، تنوع فرهنگی، چندوجهی بودن و پویایی بین‌المللی؛ (۲) تحلیل زمینه دیجیتال، با تأکید بر ناپایداری، انعطاف‌پذیری، سرعت تغییر، چابکی و آینده‌نگری؛ (۳) مشارکت فعال ذی‌نفعان از طریق تعامل مستمر، عدالت، شفافیت و پاسخگویی؛ (۴) طراحی انعطاف‌پذیر مبتنی بر یکپارچگی، همسویی، استانداردسازی و نظارت؛ و (۵) ایجاد چرخه‌های بازخورد مستمر، شامل یادگیری دائمی، خودتصحیح‌گری و پایش مستمر آثار سیاست‌ها. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد بازتعریف و بازنگری در مفروضات سنتی سیاست‌گذاری آموزش‌عالی در مسیر تحول‌دیجیتال، امکان انطباق بهتر با تغییرات سریع فناوری و ارائه راهبردهای متناسب با آن را فراهم می‌سازد.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_21028_d1daf2f0d4388a4260d559942aca9738.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 08 Occupational Risks in the Critical Narratives of Street Sweepers at City of Yazd مخاطرات شغلی در روایت انتقادی پاکبانان شهر یزد 105 124 20902 10.22034/jeds.2025.65673.1846 FA علی روحانی دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد شکیلا مرادی دانشجوی دکتری مسائل اجتماعی ایران در دانشگاه یزد، ایران هانیه خانی سانیچ کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی در دانشگاه یزد بهار امینی لاری دانشجوی کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی در دانشگاه یزد صبا صمدیان سربیشه دانشجوی کارشناسی جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد Journal Article 2025 02 07 Introduction: One of the fundamental and essential needs is the need for cleanliness. The need for cleanliness and tidiness is important and a priority both at the individual and social levels. It seems that maintaining cleanliness is one of the concerns in most societies and a desirable value in many cultures. In order to maintain cleanliness and tidiness in social living environments and contexts, cleaners are responsible for maintaining the cleanliness of the urban environment today. Despite the importance of this responsibility, urban cleaners face various issues and challenges in their careers. For this purpose, the present study seeks to examine their occupational hazards from a critical perspective and to portray the problems and complexities of their lives, which are caused by their low status among other jobs. Methodology: This study was conducted using the critical ethnography method using the Carspecken method Results: After conducting initial studies based on an etic approach, field surveys, participatory observations, and accompaniment with them, twenty respected street sweepers were selected at Yazd different areas and interviewed (emic approach). The collected data were then coded and the main categories, which include occupational/social status, economic deprivation and working conditions, labor relations, and occupational risk-taking, were extracted. Conclusions: The results of this study showed that the increasing occupational risk-taking not only in the workplace but also in the personal lives of sweepers has significant effects and make sweepers living conditions problematic.The results of this study showed that the increasing occupational risk-taking not only in the workplace but also in the personal lives of sweepers has significant effects and make sweepers living conditions problematic. یکی از نیازهای بنیادین و ضروری، نیاز به پاکیزگی و تمیزی است. نیاز به پاکیزگی و نظافت، هم در سطح فردی و هم در بستر اجتماعی دارای اهمیت و اولویت است. به طوری که بنظر می‌رسد حفظ پاکیزگی، یکی از مسائل مورد توجه در اکثر جوامع و نوعی ارزش مطلوب در بسیاری از فرهنگ‌ها محسوب می‌شود. به منظور حفظ نظافت و پاکیزگی در بستر‌ها و محیط‌های زندگی اجتماعی، امروزه پاکبانان مسئولیت حفظ پاکیزگی محیط شهری را عهده‌دار هستند. علی‌رغم اهمیت این مسئولیت، پاکبانان شهری با مسائل و چالش‌های گوناگونی در مسیر شغلی خود مواجه می‌شوند. به همین منظور، مطالعۀ حاضر درصدد آن است که مخاطرات شغلی آنان را از دریچه‌ای انتقادی بررسی کند و مسائل و پیچیدگی‌های زندگی آنها را که ناشی از جایگاه و منزلت پایین در بین سایر مشاغل است، به تصویر بکشد. این مطالعه با استفاده از روش مردم‌نگاری انتقادی به شیوه کارسپیکن انجام شده است. پس از انجام مطالعات اولیه براساس رویکرد اتیک، بررسی‌های میدانی، مشاهدات مشارکتی و همراهی با آنان، بیست نفر از پاکبانان محترم انتخاب و مورد مصاحبه قرار گرفتند (رویکرد امیک). سپس داده‌های جمع‌آوری شده کدگذاری شدند و مقوله‌های اصلی که شامل منزلت شغلی/اجتماعی، محرومیت اقتصادی و شرایط کاری، روابط کار و مخاطره‌پذیری شغلی و ... بود استخراج شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که مخاطره‌پذیری فزاینده شغلی نه تنها در محیط کار بلکه در زندگی شخصی پاکبانان نیز، اثرات قابل‌توجهی بر جای می‌گذراد که وضعیت زندگی پاکبانان را پروبلماتیک می‌کند. زندگی پاکبانان تحت تأثیر ناملایمات اقتصادی و چرخۀ نابرابر شغلی قرار می‌گیرد که سلامت عمومی آنها را تهدید. بازتولید این نابرابری‌ها، منجر به از دست دادن سرمایه‌ اجتماعی می‌شود و بنابراین پاکبانان همواره به عنوان قشری در حاشیه باقی می‌مانند.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_20902_a956c85a806063d2da025e5e3e8b7295.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 08 The Metamorphosis of Carpet from an Artistic Object to a Conceptual Subject: A Sociological Study on the Changing Functions of Handmade Carpet in Contemporary Society. دگردیسی فرش از یک ابژه‌ی هنری به یک سوژه‌ی مفهومی: مطالعه‌ای جامعه‌شناسانه پیرامون تغییر کارکرد فرش دستباف در جامعه معاصر. 125 147 20905 10.22034/jeds.2025.68041.1877 FA ایمان زکریایی کرمانی دانشیار گروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران زهرا کارگر دانشجوی دکتری گروه هنر اسلامی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 07 08 Introduction: Throughout its history, the art of handmade carpet has embodied both functional and aesthetic dimensions, serving various roles across different social domains. However, in contemporary times, this art form has undergone significant transformations in both function and meaning, shifting from a utilitarian-aesthetic craft to an object of pure aesthetic appreciation within the realm of art proper. As a result, the handmade carpet now transcends its traditional function and is increasingly represented as a form of conceptual art in the contemporary cultural context.The central question of this study is: from a cultural sociology perspective, what factors contribute to the transformation of the handmade carpet’s status and function, turning it into a conceptual subject? Methodology: This research employs a descriptive-analytical approach and is based on qualitative content analysis. The theoretical framework is grounded in cultural sociology, and the study analyzes conceptual patterns in handmade carpets using indicators derived from this framework. The purposive sample includes eight artworks from the Namira collection, created by contemporary artist Mohsen Mousavi Seirat. These works serve as case studies for examining the handmade carpet as a conceptual subject, allowing for broader generalization within this field.Data were collected from written and visual sources, along with semi-structured interviews conducted with 13 experts in the field to identify the key factors influencing the changing function of handmade carpet in contemporary Iranian society. Results: The findings reveal six principal components, from the perspective of cultural sociology, that impact the transformation of the carpet’s function: identity, technology, power, institutions, cultural confrontation and resistance, and cultural innovation and change. Conclusions: These factors, operating at both individual and collective levels, play a pivotal role in redefining the handmade carpet as a conceptual subject. The conscious utilization of these factors by stakeholders in this field may contribute to elevating the global status of this art form هنر فرش دستباف در تاریخ خود همواره دارای دو وجه کاربردی و زیبایی‌شناسانه بوده و کارکردهای متعددی در حوزه‌های مختلف اجتماعی ایفا کرده است. با این‌ حال در دوران معاصر، این هنر با دگرگونی‌های عملکردی و معنایی مواجه شده که آن را از یک هنر کاربردی-زیبا به هنری صرفاً زیبایی‌شناسانه در جایگاه واقعی Art تبدیل کرده است. در نتیجه، فرش دستباف بازتابی فراتر از کاربرد سنتی خود یافته و در قالب هنر مفهومی (کانسپچوآل آرت ) در جامعه معاصر بازنمایی می‌شود. پرسش اصلی پژوهش آن است که از منظر جامعه‌شناسی فرهنگی، چه عواملی در تغییر جایگاه و کارکرد فرش دستباف و تبدیل آن به یک سوژه مفهومی مؤثرند؟ پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش، جامعه‌شناسی فرهنگی است و با تکیه بر شاخص‌های این رویکرد به تحلیل الگوهای مفهومی فرش دستباف پرداخته شده است. نمونه‌های مورد مطالعه به‌صورت هدفمند شامل 8 مورد از آثار مجموعه هنری نامیرا، تولید هنرمند معاصر محسن موسوی سیرت است. بر اساس این سِگمنت هنری می‌توان به بررسی فرش به عنوان یک سوژه مفهومی پرداخت و آن را به این حوزه تعمیم داد. جمع‌آوری اطلاعات بر اساس منابع مکتوب، منابع تصویری و در جهت شناسایی عوامل مؤثر بر تغییر کارکرد فرش دستباف در جامعه معاصر ایران، با 13 نفر از خبرگان در این حوزه مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت پذیرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌های هویت، تکنولوژی، قدرت، نهادها، تقابل و مقاومت فرهنگی، و نوآوری و تغییرات فرهنگی به‌عنوان شش عامل اصلی از منظر جامعه‌شناسی فرهنگی بر تغییر کارکرد فرش دستباف تأثیرگذارند. این عوامل می‌توانند در سطوح جمعی و فردی، نقش کلیدی در بازتعریف فرش دستباف به‌عنوان یک سوژه مفهومی ایفا کنند. استفاده آگاهانه از این عوامل توسط کنشگران این حوزه، می‌تواند به ارتقای جایگاه جهانی این هنر بینجامد

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_20905_40f2f5aa8d4dcd85c91cf7fcf969e0e8.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 30 Constructing the Concept of Femininity in the Transition of Generations (A Qualitative Inquiry Among Three Generations of Women in Kerman City, 1403) برساخت مفهوم زنانگی در گذار نسل‌ها (واکاوی کیفی در میان سه نسل زنان شهر کرمان 1403) 148 169 21030 10.22034/jeds.2025.68235.1881 FA بتول صیفوری استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 07 20 Introduction: This study aimed to investigate the social construction of the concept of femininity and its intergenerational transformations in the city of Kerman. The primary objective was to explore and compare the perceptions of three distinct generations/grandmothers, mothers, and daughters/regarding this concept, and to identify the core themes shaping the discourse of femininity within each cohort. Grounded in an interpretive paradigm, this qualitative research employed semi-structured interviews with 32 women residing in Kerman. Methodology: Data collection continued independently for each generation until theoretical saturation was achieved. Participants were selected through purposive sampling with maximum variation,comprising 16 daughters(born1991-2001), 10 mothers(born1971-1981), and 6 grandmothers(born before1961).The data were subsequently analyzed using thematic analysis. Results: Data analysis led to the extraction of three distinct main themes that reflected the ultimate outcome of the construction of femininity in each generation: "Femininity as Mother-Wife, Preserver of Culture and Tradition"for the grandmothers; "Femininity as an Empowered Woman in Society and Family"for the mothers; and "Femininity as Agency and Autonomy"for the daughters. The findings illustrate a clear evolution of femininity from a focus on the private sphere toward active participation in the public arena, with a growing emphasis on individual agency. Conclusions: The study concludes that femininity is a fluid historical and cultural construct, continuously reproduced at the intersection of individual agency and structural constraints. Its innovative contribution lies in its comparative, intergenerational analysis and the identification of three dominant discourses. For cultural policymakers and planners,these findings underscore the necessity of recognizing the diversity and dynamism of generational constructions of femininity to effectively understand women's issues and formulate relevant strategies. هدف پژوهش: پژوهش حاضر باهدف واکاوی برساخت اجتماعی مفهوم زنانگی و تحولات بین‌نسلی آن در شهر کرمان انجام شد. هدف اصلی، کشف و مقایسه درک سه نسل مختلف (دختران، مادران، مادربزرگ‌ها) از این مفهوم و شناسایی مضامین اصلی شکل‌دهنده به گفتمان زنانگی در هر نسل بود. روش پژوهش: این مطالعه با پارادایم تفسیری و به روش کیفی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۳۲ زن ساکن کرمان گردآوری شد و تا رسیدن به اشباع نظری در هر نسل به‌صورت مستقل ادامه یافت سپس با تکنیک تحلیل مضمون مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع انجام شد که شامل ۱۶ دختر (متولدین ۱۳۷۰-۱۳۸۰)، ۱۰ مادر (متولدین ۱۳۵۰-۱۳۶۰) و ۶ مادربزرگ (متولدین پیش از ۱۳۴۰) بود. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج سه مضمون اصلی متمایز منجر شد که نتیجه نهایی برساخت زنانگی در هر نسل را نشان می‌داد: «زنانگی به‌مثابه مادر-همسر حافظ فرهنگ و سنت» در نسل مادربزرگ‌ها، «زنانگی به‌مثابه زن توانمند در جامعه و خانواده» در نسل مادران و «زنانگی به‌مثابه کنشگری و استقلال» در نسل دختران. یافته‌ها تحول زنانگی از تمرکز بر حوزه خصوصی به عرصه عمومی و تأکید فزاینده بر عاملیت فردی را نشان می‌دهد. نتیجه‌گیری: پژوهش نشان داد زنانگی یک برساخت تاریخی-فرهنگی سیال است که در تقاطع عاملیت فردی و الزامات ساختاری بازتولید می‌شود. نوآوری مطالعه در ارائه تحلیلی تطبیقی-بین‌نسلی و شناسایی سه گفتمان مسلط است. یافته‌ها برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان فرهنگی این پیام را دارد که برای درک مسائل زنان و تدوین راهبردهای مؤثر، باید تنوع و پویایی برساخت‌های نسلی از زنانگی را به رسمیت بشناسند.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_21030_683ea9544f0d7b2afec94f35b8562fa0.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 30 Investigating the Economic, Family, and Lifestyle Factors Affecting the Tendency to Marriage among Single Youth in Hamadan Province: Bayesian Analysis and MCMC Simulation بررسی عوامل اقتصادی، خانوادگی و سبک زندگی جوانان مجرد بر گرایش به ازدواج در استان همدان: تجزیه و تحلیل بیزی و شبیه‌سازی MCMC 170 190 21033 10.22034/jeds.2025.67873.1874 FA سعید کیان پور استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور، ، تهران، ایران امیرعلی فرهنگ دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور، ، تهران، ایران صفی اله صفایی عضو هیات علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور فاطمه علیزاده دکتری مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 06 26 Introduction: This study examines the economic, familial, and lifestyle factors influencing 18-35-year-old youth in Hamadan Province in 2023 and their impact on marriage inclination. The family, as the smallest and most vital social institution, and marriage, as its foundation, hold significant religious and social importance. Methodology: This survey-based research employed Cochran sampling, selecting 388 young individuals from Hamadan Province as the sample. The collected data were analyzed using SPSS and MATLAB software, applying Copula Functions and a Bayesian Approach with Markov Chain Monte Carlo (MCMC) simulation. Results: The results revealed a positive and significant relationship between familial factors and marriage tendency. Similarly, economic factors showed a positive and significant correlation with marriage inclination. However, lifestyle factors exhibited a negative and significant association with the tendency to marry. Based on copula function analysis, familial factors had the greatest impact in explaining the variance of the dependent variable (marriage tendency). Conclusions: Family factors act as the main determinant of the tendency to be single among single youth in Hamedan province. This finding is supported by the results of the detailed Gumbel function and the positive correlation coefficient of family factors, which highlight the role of family support or pressure in marriage decisions. In contrast, economic and lifestyle factors, although significantly related to the tendency to be single, play a more complementary role due to their quasi-independence (according to the Gaussian function) and limited impact in extreme conditions. From a policy perspective, these results emphasize that any practical measures to reduce the number of singles and increase the tendency to marry should focus on strengthening family structures, reducing cultural pressures, and improving emotional and economic support. هدف پژوهش: این مطالعه با هدف بررسی عوامل اقتصادی، خانوادگی و سبک زندگی جوانان ۱۸ تا ۳۵ ساله استان همدان در سال ۱۴۰۲ و تأثیر این عوامل بر گرایش به ازدواج انجام شده است. خانواده به‌عنوان کوچکترین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی، و ازدواج به‌عنوان مبنای تشکیل آن، از دیدگاه شرعی و اجتماعی حائز اهمیت است. روش پژوهش: پژوهش حاضر به روش پیمایشی و با استفاده از نمونه‌گیری کوکران انجام شده است که در آن ۳۸۸ نفر از جوانان استان همدان به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و متلب و با به‌کارگیری توابع مفصل (Copula Functions) و رویکرد بیزی (Bayesian Approach) همراه با شبیه‌سازی زنجیره مارکوف مونت‌کارلو (MCMC) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین عوامل خانوادگی و گرایش به ازدواج رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. بین عوامل اقتصادی و گرایش به ازدواج نیز رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد. سبک زندگی با گرایش به ازدواج رابطه منفی و معنادار دارد. بر اساس تحلیل توابع مفصل، عوامل خانوادگی بیشترین تأثیر را در تبیین واریانس متغیر وابسته (گرایش به ازدواج) داشته‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که عوامل خانوادگی به‌عنوان تعیین‌کننده اصلی گرایش به تجرد در میان جوانان مجرد استان همدان عمل می‌کنند. این یافته با نتایج تابع مفصل گامبل و ضریب همبستگی مثبت عوامل خانوادگی پشتیبانی می‌شود، که نقش حمایت یا فشار خانوادگی را در تصمیم‌گیری‌های ازدواجی برجسته می‌کند. در مقابل، عوامل اقتصادی و سبک زندگی، هرچند رابطه معناداری با گرایش به تجرد دارند، اما به دلیل استقلال دمی (طبق تابع گوسی) و تأثیر محدود در شرایط افراطی، نقش مکمل‌تری ایفا می‌کنند. از منظر سیاستی، این نتایج تأکید می‌کنند که هرگونه اقدام عملی برای کاهش آمار مجردان و افزایش گرایش به ازدواج باید بر تقویت ساختارهای خانوادگی، کاهش فشارهای فرهنگی و بهبود حمایت‌های عاطفی و اقتصادی متمرکز شود.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_21033_78fc2bbd6066d1b9188ec022b0f55789.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 27 Alienation in the Digital Age: Rereading Marx in the Face of the Gig Economy in Iran ازخودبیگانگی در عصر دیجیتال؛ بازخوانی مارکس در مواجهه با اقتصاد گیگ در ایران 191 218 21031 10.22034/jeds.2025.68330.1882 FA مریم مختاری هیات علمی دانشگاه یاسوج عباس صالح نژاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه یاسوج Journal Article 2025 07 27 Introduction: The rise of the gig economy in Iran, facilitated by digital platforms, has introduced a new model of work. Through a critical analysis, this research re-examines Karl Marx’s theory of alienation within the context of Iran’s gig economy. It investigates how the four dimensions of alienation are reproduced or transformed under platform labor conditions and the role of legal and regulatory gaps in intensifying these experiences. Methodology: This qualitative study employs a documentary analysis method. Data were collected through the purposeful selection of legal documents and user agreements from key Iranian platforms (Snapp, Tapsi, and Achareh), media reports, and relevant academic research. The extracted data were analyzed using qualitative content analysis. Results: The findings indicate that the legal and operational structure of platforms systematically exacerbates alienation. Alienation from the product occurs through the dispossession of gig workers’ control over pricing and the legal appropriation of their generated data as corporate assets. Alienation from the process of labor is a product of pervasive algorithmic control, constant surveillance, and automated penalties, reducing work to a non-autonomous, subservient activity. Alienation from species-being results from the denial of fundamental labor rights (such as insurance and job security), turning work into a mere means of survival. Finally, the atomization of the workforce and the weakening of solidarity through algorithm-driven competition lead to alienation from others. Legal and regulatory voids, particularly in defining the employment relationship and data governance, serve as the primary foundation for these exploitative relations. Conclusions: The gig economy in Iran represents not a rupture from, but a continuation and intensification of, capitalist logic in the digital age. It leverages technological tools and legal loopholes to impose new forms of alienation on workers. هدف پژوهش: ظهور اقتصاد گیگ در ایران، به واسطه پلتفرم‌های دیجیتال، الگوی جدیدی از کار را معرفی کرده است. این پژوهش با تحلیل انتقادی، به بازخوانی نظریه ازخودبیگانگی کارل مارکس در بستر اقتصاد گیگ ایران می‌پردازد. اینکه ابعاد چهارگانه ازخودبیگانگی، چگونه در شرایط کار پلتفرمی بازتولید یا دگرگون می‌شوند و خلاءهای قانونی و نظارتی چه نقشی در تشدید این تجربیات ایفا می‌کنند. روش پژوهش: این تحقیق با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل اسنادی انجام شده است. برای گردآوری داده‌ها، اسناد حقوقی و قراردادهای کاربری پلتفرم‌های کلیدی ایرانی (اسنپ، تپسی و آچاره)، گزارش‌های رسانه‌ای و پژوهش‌های علمی مرتبط به صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌های مستخرج، با بهره‌گیری از تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار حقوقی و عملیاتی پلتفرم‌ها به‌طور نظام‌مند به تشدید ازخودبیگانگی دامن می‌زنند. بیگانگی از محصول از طریق سلب اختیار کارگران گیگ در قیمت‌گذاری و مصادره قانونی داده‌های تولیدی به عنوان دارایی شرکت رخ می‌دهد. بیگانگی از فرآیندِ کار، محصولِ کنترل الگوریتمی فراگیر، نظارت دائمی و مجازات‌های خودکار است که فعالیت کاری را به انقیادی بی‌اختیار تقلیل می‌دهد. بیگانگی از ذات انسانی، با سلب حقوق بنیادین کار (مانند بیمه و امنیت شغلی)، کار را به ابزاری صرفاً برای بقا بدل می‌کند. در نهایت، اتومیزه شدن نیروی کار و تضعیف همبستگی از طریق رقابت الگوریتمی، به بیگانگی از دیگران منجر می‌شود. خلاءهای قانونی و نظارتی، به ویژه در تعریف رابطه استخدامی و حکمرانی داده، به عنوان بستر اصلی این مناسبات استثمارگرانه عمل می‌کنند. نتیجه‌گیری: اقتصاد گیگ در ایران، نه یک گسست، بلکه تداوم و تشدید منطق سرمایه‌داری در عصر دیجیتال است که با بهره‌گیری از ابزارهای فناورانه و خلاءهای حقوقی، اشکال نوینی از بیگانگی را بر کارگران تحمیل می‌کند.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_21031_f6392cd8e09b85ed9226f61b02501cd7.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2025 12 28 The Ideal Number of Children in The Minds of Iranian Youth تعداد مطلوب فرزند از نگاه جوانان ایران 219 234 21029 10.22034/jeds.2025.68772.1887 FA محمد ترکاشوند مرادآبادی گروه آموزشی مردم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد فروغ جمشیدی زرمهری گروه جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران میلاد رشیدی میبدی گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران مرتضی رجبی نژاد گروه پژوهش علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2025 08 22 Introduction: This study investigates the desired number of children among young, first-time married individuals in Iran, utilizing national survey data from 2017-2018. Recognizing the influence of socio-economic shifts on declining fertility rates, the research explores the attitudes of this pivotal demographic group to understand future fertility trends. Methodology: This quantitative study analyzes secondary data from the 2017-2018 Iranian Marriage and Divorce Surveys to investigate the desired number of children among 8341 first-time married individuals nationwide (excluding a representative Tehran sample). A non-probability quota sampling proportional to 2016 marriages was employed. Data were collected via a researcher-made questionnaire assessing fertility desires and socio-demographic factors. SPSS-27 was used for descriptive and inferential analyses (Chi-square, correlation, regression) to identify influential factors. Results: Inferential statistics show that the desired number of children is significantly influenced by gender, age, number of siblings, income, religion, ethnicity, residence, and employment status. These findings underscore the complex interplay of socio-demographic factors shaping fertility desires in Iran. Conclusions: The study concludes that desired fertility among young Iranians is shaped by socio-demographic factors, with a prevalent preference for 1-2 children, aligning with the Value of Children theory. The focus should be on facilitating the desired two-child family norm rather than pushing for larger families هدف پژوهش: این مطالعه به بررسی تعداد فرزندان مطلوب در میان جوانان در آستانه اولین ازدواج در ایران با استفاده از داده‌های ملی در سال‌های ۱۳۹۶-۱۳۹۷ می‌پردازد. با توجه به تأثیر تغییرات اجتماعی-اقتصادی بر نرخ باروری کاهشی، این پژوهش نگرش‌های این گروه جمعیتی محوری را برای درک روندهای آتی باروری بررسی می‌کند. روش پژوهش: این پژوهش کمّی، با تحلیل ثانویه داده‌های طرح ملی ازدواج و طلاق ایران (۱۳۹۶-۱۳۹۷)، تعداد فرزندان مطلوب را در میان ۸۳۴۱ فرد در اولین ازدواج (به استثنای یک نمونه نماینده از تهران) بررسی می‌کند. نمونه‌گیری به روش غیراحتمالی سهمیه‌ای متناسب با ازدواج‌های سال ۱۳۹۵ انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته‌ای که ترجیحات باروری و عوامل اجتماعی-جمعیتی را می‌سنجید، جمع‌آوری شد. تحلیل‌های توصیفی و استنباطی (کای-اسکویر، همبستگی و رگرسیون) با نرم‌افزار SPSS-27 برای شناسایی عوامل تأثیرگذار انجام شد. یافته‌ها: آمار استنباطی نشان می‌دهد که تعداد فرزندان مطلوب به‌طور معناداری تحت تأثیر جنسیت، سن، تعداد خواهران و برادران، درآمد، مذهب، قومیت، محل سکونت و وضعیت اشتغال قرار دارد. این یافته‌ها بر همکنشی پیچیده عوامل اجتماعی-جمعیتی شکل‌دهنده ترجیحات باروری در ایران تأکید می‌کند. نتیجه‌گیری: مطالعه نتیجه می‌گیرد که باروری مطلوب در میان جوانان ایرانی توسط عوامل اجتماعی-جمعیتی شکل می‌گیرد و ترجیح رایج برای ۱ تا ۲ فرزند، هم‌راستا با نظریه ارزش فرزند است. تمرکز باید بر تسهیل هنجار خانواده دوفرزندی مطلوب باشد، نه فشار برای خانواده‌های پرجمعیت‌تر

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_21029_456de37e46f6a5a86cfc0702c602090d.pdf

معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 2 2026 01 07 The Impact of Social Capital on Good Governance and Human Development in Selected Middle Eastern Countries A Partial Least Squares Structural Equation Modeling Approach تأثیر سرمایه اجتماعی بر حکمرانی خوب و توسعه انسانی در کشورهای منتخب خاورمیانه رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کمترین مربعات جزئی 235 265 21091 10.22034/jeds.2025.68805.1894 FA سید محمد باقر نجفی گروه اقتصاد دانشگاه رازی کرمانشاه جمال فتح اللهی گروه اقتصاد، دانشگاه رازی، کرمانشاه. حیدرجلیل عبدالرضا الزرکانی گروه اقتصاد، دانشگاه رازی، کرمانشاه. ویدا دادخواه دکترای علوم اقتصادی. (پژوهشگر). Journal Article 2025 09 09 Human development is one of the key topics in the development literature, directly affecting individual and social well-being. This issue is of particular importance in developing countries. This study seeks to explore the causal relationships between human development, good governance, and social capital. The research aims to empirically analyze these relationships in three developing countries, including Iran, Lebanon, and Pakistan. To test the relationships among the variables, the Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) method was employed using SMART-PLS software. The study period, determined by data availability, covers the years 1999 to 2022. Data were collected from the World Values Survey (WVS) to measure social capital, the World Bank’s governance indicators to assess good governance, and the United Nations Human Development Reports to measure human development. The results indicated that the relationship between good governance and human development was negative and moderate in Iran and Lebanon, while it was positive and moderate in Pakistan. Moreover, the relationship between social capital and good governance was negative in Iran and Lebanon, but positive in Pakistan. In contrast, social capital exhibited a positive and relatively strong relationship with human development in all countries under study, although the relationship was weaker in Lebanon. The findings suggest that social capital can act as an effective driver of human development, even within the context of weak governance. These results highlight the importance of designing policies that recognize social capital as one of the drivers of human development, while also accounting for the cultural and institutional specificities of each country in analyzing causal relationships among the variables. توسعه انسانی یکی از موضوعات مهم در ادبیات توسعه است که به طور مستقیم بر رفاه فردی و اجتماعی افراد اثرگذار است. توسعه انسانی به ویژه در کشورهای درحال توسعه از اهمیت بیشتری برخوردار است. این پژوهش سعی در کشف روابط علی بین توسعه انسانی، حکمرانی خوب و سرمایه اجتماعی دارد. این مطالعه با هدف تحلیل تجربی این روابط در سه کشور در حال توسعه شامل ایران، لبنان و پاکستان انجام شده است. برای آزمون روابط میان متغیرها از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کمترین مربعات جزئی در نرم‌افزار SMART-PLS استفاده شد. طول دوره مورد مطالعه با توجه به در دسترس بودن داده‌ها از سال 1999 تا سال 2022 می‌باشد. داده‌ها از پیمایش ارزش‌های جهانی برای سنجش سرمایه اجتماعی، شاخص‌های حکمرانی خوب از بانک جهانی و گزارش‌های توسعه انسانی سازمان ملل متحد برای سنجش توسعه انسانی گردآوری شدند. نتایج نشان داد که رابطه بین حکمرانی خوب و توسعه انسانی در ایران و لبنان منفی و با شدت متوسط و در پاکستان مثبت و متوسط است. همچنین رابطه بین سرمایه اجتماعی و حکمرانی خوب در دوکشور ایران و لبنان منفی و در پاکستان مثبت ارزیابی شده است. در مقابل، سرمایه اجتماعی در همه کشورهای مورد بررسی رابطه‌ای مثبت و نسبتاً قوی با توسعه انسانی دارد، اگرچه این رابطه در لبنان ضعیف‌تر است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که سرمایه اجتماعی می‌تواند به عنوان عاملی مؤثر در ارتقای توسعه انسانی حتی در بستر حکمرانی ضعیف عمل کند. این نتایج بر اهمیت طراحی سیاست‌هایی تأکید دارند که سرمایه اجتماعی را به عنوان یکی از پیشران‌های توسعه انسانی در نظر می‌گیرند و در عین حال اقتضائات فرهنگی و نهادی هر کشور را در تحلیل روابط علی میان متغیرها لحاظ می‌کنند.

https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_21091_ea879a9affd964717b81a753b97e47bc.pdf