معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز جامعه شناسی اقتصادی و توسعه 2322-4371 14 (ویژه نامه زمستان 1404 ) 2026 04 21 The study of relationship between self-concept and the cosmetic consumption بررسی رابطه خودپنداره و مصرف معطوف به آرایش بدن 1 20 15105 10.22034/jeds.2022.39832.1410 FA نرمینه معینیان عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز .گروه علوم اجتماعی و دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی توسعه گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2020 07 08 <strong>Introduction: </strong>There has been a special discourse on the body in every historical period. Due to the emergence of the post-modernist approaches, the body meanings have undergone radical changes and the body has become a valuable subject. The body is no longer regarded as a static entity, but as a dynamic entity in which making it beautiful and its management and direction towards an ideal form is considered as the duty and responsibility of every woman and girl. In this way, the self-concept of women is mainly linked with the body beauty. Therefore, it seems necessary to examine the relationship between self-concept and cosmetic consumption and its mechanisms. The purpose of this study was to study the relationship between different aspects of self-concept with the cosmetic consumption. <strong>Methodology:</strong> This study was conducted among the female students in 2018-2019. It is a survey and a cross-sectional study and the data were collected using a questionnaire. The sample of the study included 384 people chosen through stratified sampling method and Cochran formula. <strong>Results:</strong> The most important results of the present study are as follows: Doing make up increased the students' self-esteem. 95.3% of students reported that they do makeup usually or occasionally. From the students' view, the mean value of body was 74.75% and the need for aesthetic considerations was 74.8%. Body value has a significant positive correlation with the amount of desire to do make-up, and there was a significant positive correlation between the amount of self-esteem affected by doing makeup as well as "amount of desire to do make-up". <strong>Conclusions:</strong> The results of the study show that there was a significant inverse correlation between the students' age and the amount of doing makeup and amount of tendency to do makeup.. <strong>هدف پژوهش: </strong>با پدید آمدن رویکردهای پست‌مدرنیستی، بدن به مقوله‌ای ارزشمند و پویا بدل شده است که مدیریت آن به سوی طرح ایده‌آل به ویژه از طریق مصرف کالاها و خدمات آرایشی، وظیفه و مسئولیت هر زنی در نظر گرفته می‌شود و خودپنداره‌ی افراد  بیش از پیش با زیبایی بدن آنها پیوند می‌یابد. در این راستا هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه ابعاد گوناگون خودپنداره با مصرف معطوف به آرایش بدن می‌باشد. <strong>روش پژوهش</strong><strong>: </strong>این بررسی مقطعی در بین دانشجویان دختر در سال 97 ـ 98 به روش پیمایشی صورت گرفته است. جمع‌آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه و با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انجام یافته و حجم نمونه 384 نفر می‌باشد. <strong>یافته‌ها</strong>:. در نتیجه آرایش، افزایش عزت‌نفس در دانشجویان دیده می‌شود. 3/95 درصد از دانشجویان همیشه یا گاهی آرایش می‌کنند. میزان ارزش بدن در دید دانشجویان، میانگین بالایی برابر با 75/74 درصد و میزان ضرورت رسیدگی‌های زیباشناختی به بدن زن در دید دانشجویان میانگین 8/74 درصد را نشان می‌دهد. میزان ارزش بدن رابطه همبستگی مثبت معنی‌داری را با میزان تمایل به مصرف آرایشی نشان می‌دهد و بین میزان عزت‌نفس متأثر از آرایش و «میزان مصرف آرایشی» و «میزان تمایل به مصرف آرایشی» همبستگی مثبت معنی‌داری وجود دارد. بین سن دانشجویان و «میزان مصرف آرایشی» و «میزان تمایل به مصرف آرایشی» در آنها همبستگی معکوس معنی‌داری مشاهده می‌شود و میزان مصرف معطوف به آرایش بدن دانشجویان بر اساس سطح سواد مادر، سطح رفاه خانواده و مقطح تحصیلی آنها متفاوت می‌باشد. <strong>نتیجه‌گیری</strong>: انشای هویت و خودپنداره بیش از هر چیز (به‌ویژه در زنان)‌متکی بر تصور بدن ایده‌آل و حرکت به سوی آن از طریق مصارف و برنامه‌های در بسیاری از موارد افراطی، غیرضروری و حتی آسیب‌زننده است. بهترین راه حل مواجهه با این مشکل ایجاد خود آگاهی در زنان و دختران ایرانی و ایجاد آگاهی نسبت به این امر است که تغییر گفتمان‌های مربوط به ارزش بدن و رسیدگی به زیبایی ظاهری آن در دنیای کنونی، امری تصادفی نبوده، بلکه تابع مناسبات پیچیده‌ی قدرت، سود، بازار در نظام سرمایه‌داری می‌باشد. https://sociology.tabrizu.ac.ir/article_15105_cff6e5ef93d51fb150461ce8babea9ff.pdf